ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვის ფონზე, ერაყი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები ნავთობის ექსპორტის ალტერნატიული მარშრუტების შესაქმნელად აქტიურ მუშაობას იწყებენ. ახალი მონაცემებით, სპარსეთის ყურეზე დამოკიდებულება ამ ქვეყნების ეკონომიკისთვის კრიტიკულ საფრთხედ იქცა.

ერაყის სტრატეგიული ცვლილება

ერაყის მინისტრთა კაბინეტმა დაამტკიცა გეგმა, რომელიც ქურთისტანი-თურქეთის მილსადენის ქსელის გაფართოებას ითვალისწინებს. პროექტის მიზანია ექსპორტის მოცულობის არსებული 220 000-დან 770 000 ბარელამდე გაზრდა დღე-ღამეში.

ეს მარშრუტი ნავთობს ქურთისტანის გავლით თურქეთის ხმელთაშუა ზღვის პორტ ჯეიჰანამდე მიიტანს. მსოფლიო ბანკის მონაცემებით, 2025 წელს ნავთობის სექტორმა ერაყის მშპ-ის 53% შეადგინა, რაც ამ ინფრასტრუქტურის სასიცოცხლო მნიშვნელობას კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს.

QuantCube-ის შემაშფოთებელი მონაცემები

ეკონომიკური კვლევითი კომპანია QuantCube-ის მონაცემებით, ომის დაწყების შემდეგ ერაყის ნავთობექსპორტი პრაქტიკულად გაჩერდა. ჰორმუზის სრუტეზე გეოგრაფიული დამოკიდებულება ქვეყნისთვის მძიმე ტვირთად იქცა.

მაისის შუა რიცხვებში ერაყმა განაცხადა, რომ აპრილში სრუტის გავლით მხოლოდ 10 მილიონი ბარელი ნავთობი გაიტანა, მაშინ როცა ომამდე ეს მაჩვენებელი 93 მილიონ ბარელს შეადგენდა.

საამიროების რეაგირება

აბუ-დაბი დასავლეთ-აღმოსავლეთის მილსადენის მშენებლობას აჩქარებს, რომელიც ფუჯაირას პორტს უკავშირდება. პროექტი, რომელიც 2027 წელს უნდა ამოქმედდეს, Abu Dhabi National Oil Company-ის (ADNOC) საექსპორტო შესაძლებლობებს გააორმაგებს.

მიუხედავად იმისა, რომ საამიროებს სხვა საექსპორტო ტერმინალებიც გააჩნიათ, ფუჯაირას ინფრასტრუქტურა კვლავ რჩება მთავარ იმედად. თუმცა, რეგიონში არსებული უსაფრთხოების რისკები, მათ შორის დრონების თავდასხმები, ნავთობის უწყვეტ მიწოდებას მუდმივ საფრთხეს უქმნის.

რა საფრთხეები არსებობს?

  • ინფრასტრუქტურული თავდასხმები: საუდის არაბეთის მილსადენები და ფუჯაირას ტერმინალი უკვე გახდა ირანული შეტევების სამიზნე.
  • გეოპოლიტიკური იზოლაცია: ჰორმუზის სრუტეში ნავთობის ტრანსპორტირება ირანის ნებართვის გარეშე სარისკოა, ხოლო თანამშრომლობა აშშ-ის სანქციებს იწვევს.
  • ინვესტიციების საჭიროება: ალტერნატიული მარშრუტების განვითარება მოითხოვს არა მხოლოდ კოლოსალურ ფინანსურ რესურსს, არამედ წლებს.

Lloyd’s List-ის ინფორმაციით, სრუტეში გემების მოძრაობა ომის დაწყების შემდეგ ყველაზე დაბალ ნიშნულზეა, რაც გლობალურ ენერგეტიკულ ბაზარზე არსებულ მწვავე კრიზისს კიდევ უფრო ამძაფრებს.