ტრამპის ახალი სავაჭრო ომი: იძულებითი შრომა სამიზნეში

პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაცია საერთაშორისო ვაჭრობის ახალ, რადიკალურ მექანიზმს ამუშავებს. აშშ-ის სავაჭრო წარმომადგენლის ოფისმა 59 ქვეყნისა და ევროკავშირის წინააღმდეგ 12.5%-მდე ტარიფების დაწესების ინიციატივა წარადგინა. მიზეზად „იძულებითი შრომით“ წარმოებული საქონლის იმპორტთან დაკავშირებული მარეგულირებელი ბარიერების სიმცირე სახელდება.

გადაწყვეტილება ეფუძნება 1974 წლის სავაჭრო აქტის 301-ე ნაწილს. სავაჭრო წარმომადგენელ ჯეიმისონ გრირის თქმით, პარტნიორების მიერ იძულებითი შრომის წინააღმდეგ არაეფექტური ზომები ამერიკელ მუშახელს არათანაბარ პირობებში აყენებს.

საერთაშორისო შრომის ორგანიზაციის (ILO) მონაცემებით, მსოფლიოში იძულებითი შრომის მსხვერპლი 27.6 მილიონი ადამიანია. ამ პრაქტიკით გენერირებული არალეგალური მოგება წელიწადში 236 მილიარდ დოლარს აღწევს. თუმცა, ექსპერტები აცხადებენ, რომ აშშ-ის მიერ ჩატარებული მოკლევადიანი კვლევა და ტარიფების დაწესების ფორმა მნიშვნელოვან სამართლებრივ გამოწვევებს შეეჯახება.

საინტერესოა, რომ აშშ-ის შიდა ბაზარი თავადვე განიცდის პრობლემებს იძულებითი შრომით წარმოებული საქონლის იდენტიფიცირებაში. 2025 წლის ანგარიშის მიხედვით, აშშ-ზე მოდიოდა „რისკის ქვეშ მყოფი“ საქონლის გლობალური იმპორტის დაახლოებით 23%, მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყნის წილი საერთო იმპორტში მხოლოდ 13%-ია.

კონგრესის მიერ ჩატარებულმა მოსმენებმა აჩვენა, რომ ტექნოლოგიური სირთულეების, მიწოდების ჯაჭვის გაუმჭვირვალობისა და ელექტრონული კომერციის ზრდის გამო, კანონის აღსრულება რთულია. მაგალითად, ტანსაცმლის ნიმუშების ტესტირებამ აჩვენა, რომ აშშ-ში მაინც ხვდება სინძიანის რეგიონში იძულებითი შრომით დამზადებული ბამბა.

ექსპერტი დეზირე ლეკლერკი აღნიშნავს, რომ იძულებითი შრომის ჯაჭვში შუამავლები გადამწყვეტ როლს თამაშობენ. ისინი მწარმოებლებსა და მსხვილ მყიდველებს შორის ფასებს მანიპულირებენ, რითაც მალავენ წარმოების რეალურ პირობებს. კომპანიები კი, რომლებიც აშშ-ის საბაჟო შემოწმების ქვეშ ხვდებიან, 30-დღიან ვადაში იძულებულნი არიან დაამტკიცონ საქონლის „სუფთა“ წარმომავლობა, რაც ხშირად უზარმაზარ ფინანსურ ზარალს იწვევს.

სამართლებრივი ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ 60 ეკონომიკის წინააღმდეგ ერთდროულად ტარიფების დაწესება პრეცედენტული ნაბიჯია. კრიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ 301-ე ნაწილის გამოყენება ასეთი ფართო მასშტაბით, სავარაუდოდ, სასამართლო დავებს გამოიწვევს. „ეს არის მცდელობა, შეიქმნას ტარიფების გამყარებული სამართლებრივი საფუძველი, რომელიც არ იქნება დამოკიდებული საგანგებო უფლებამოსილებებზე“, - აცხადებენ ანალიტიკოსები.