ელ ნინიო ბრუნდება: რა საფრთხეს უქმნის გლობალურ ტემპერატურას ახალი ფენომენი?

აშშ-ის ოკეანისა და ატმოსფეროს კვლევის ეროვნული სამმართველოს ცნობით, ლა ნინიას ფაზა დასრულდა და წლის ბოლომდე ძლიერი ელ ნინიოა მოსალოდნელი.

მარიამ კვარაცხელია

9 ივნისი, 2026 · 14:522 წუთის წასაკითხი

წყნარი ოკეანის წყლის ტემპერატურის ცვლილების გრაფიკული გამოსახულება — ფოტო: BBC Science

გააზიარე

ოკეანისა და ატმოსფეროს კვლევის ეროვნულმა სამმართველომ (NOAA) ოფიციალურად დაადასტურა, რომ ბუნებრივი კლიმატური მოვლენა „ლა ნინია“ დასრულდა. მის ადგილს საპირისპირო ფაზა, „ელ ნინიო“ დაიკავებს, რომელიც, წინასწარი მონაცემებით, განსაკუთრებით ინტენსიური იქნება.

ელ ნინიო და ლა ნინია დედამიწის კლიმატური სისტემის ყველაზე მნიშვნელოვანი ბუნებრივი ციკლებია, რომლებიც წყნარი ოკეანის ტემპერატურულ ცვლილებებს ეფუძნება. ეს პროცესი, ცნობილი როგორც ელ ნინიო-სამხრეთის რხევა (ENSO), გავლენას ახდენს მთელი პლანეტის ამინდსა და ტემპერატურულ რეჟიმზე.

Two maps showing different stages of El Niño and La Niña in the eastern Pacific Ocean. La Niña, in October 2022, is marked by cool waters in blue. El Niño, in October 2023, is marked by warm waters in red.

Infographic showing how in El Niño conditions, warmer ocean surface water tends to be further east than usual, on an area of the Pacific ocean stretching from Australia and Papua New Guinea to the west coast of South and Central America.

Infographic showing how in La Niña conditions, warmer ocean surface water tends to be further west than usual, on an area of the Pacific ocean stretching from Australia and Papua New Guinea to the west coast of South and Central America.

ელ ნინიოს დროს წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში წყლის ზედაპირი ჩვეულებრივზე მეტად თბება. ეს იწვევს ატმოსფერული წნევის ცვლილებას, რაც, თავის მხრივ, გლობალურ მასშტაბით ცვლის ქარების მიმართულებას და ნალექიანობას.

ლა ნინიას პერიოდში პროცესი საპირისპიროა: ძლიერი ქარები თბილ წყალს დასავლეთისკენ მიერეკება, რაც ოკეანის სიღრმიდან ცივი წყლების ამოწევას უწყობს ხელს. სწორედ ეს მოვლენა დასრულდა ახლახან, რამაც კლიმატური ბალანსი კვლავ ელ ნინიოსკენ გადახარა.

Map of typical effects of El Niño events on temperature patterns for each region. Key trends include warmer temperatures in South America, South East Asia and southern Africa.

ისტორიულად, ამ ფენომენს პერუელი მეთევზეები ჯერ კიდევ მე-17 საუკუნეში აკვირდებოდნენ. მათ ეს მოვლენა „ელ ნინიო დე ნავიდად“ ანუ „შობის ყრმად“ მონათლეს, რადგან წყლის დათბობა ხშირად დეკემბერში შეინიშნებოდა.

Map of typical effects of La Niña episodes on temperature patterns for each region. Key trends include cooler temperatures in South America and western and southern Africa.

ელ ნინიოს გავლენა ტემპერატურაზე უშუალოა. ვინაიდან თბილი წყალი ატმოსფეროში დიდი რაოდენობით სითბოს გამოყოფს, გლობალური ტემპერატურა სტატისტიკურად იზრდება. 2024 წელი, რომელიც ისტორიაში ყველაზე ცხელ წლად დარჩა, სწორედ ელ ნინიოს პირობებში დაფიქსირდა.

Map of typical effects of El Niño episodes on precipitation patterns for each region. Key trends are drying in many equatorial regions (northern South America, central Africa, southeast Asia and Australia). Southern United States generally becomes wetter than normal.

Map of typical effects of La Niña episodes on precipitation patterns for each region. Key trends are many equatorial regions becoming wetter than normal, including northern South America, central Africa, South East Asia and Australia. Southern United States generally becomes drier than normal.

ნალექების განაწილებაც მკვეთრად იცვლება. ელ ნინიოს დროს სამხრეთ ამერიკასა და აშშ-ის სამხრეთ ნაწილებში ნალექიანობა მატულობს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ავსტრალიასა და ცენტრალურ აფრიკაში გვალვის ალბათობა იზრდება. საპირისპირო სურათია ლა ნინიას პერიოდში.

გარდა ამისა, მეცნიერები აკვირდებიან CO2-ის დონის ზრდას ელ ნინიოს დროს. გვალვების გამო მცენარეულობის ზრდა ნელდება, რაც ამცირებს ატმოსფეროდან ნახშირორჟანგის შთანთქმას, ხოლო ხშირი ხანძრები კიდევ უფრო ზრდის გამონაბოლქვს.

ეს მოვლენები პირდაპირ აზიანებს მსოფლიო ეკონომიკას. თევზჭერის ინდუსტრია, სოფლის მეურნეობა და ენერგეტიკული სისტემები მოწყვლადი ხდება კლიმატური რყევების მიმართ. 2015-2016 წლების ძლიერმა ელ ნინიომ 60 მილიონზე მეტი ადამიანის სასურსათო უსაფრთხოება კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა.

მიუხედავად იმისა, რომ კლიმატის ცვლილების გავლენა ელ ნინიოს სიხშირეზე ჯერ კიდევ კვლევის საგანია, მეცნიერები არ გამორიცხავენ, რომ გლობალური დათბობის ფონზე ეს მოვლენები უფრო ინტენსიური და ხშირი გახდეს.

Getty Images A fisherman carries freshly caught tuna at La Poza beach in Manta, Ecuador's largest seaport. He is wearing a white football shirt and turquoise shorts, with bare feet as he walks across the wet sand.

რატომ აქვს ამას მნიშვნელობა

ქართველი მკითხველისთვის ეს ინფორმაცია მნიშვნელოვანია გლობალური სასურსათო ბაზრებისა და ფასების კონტექსტში. ელ ნინიოს მიერ გამოწვეული გვალვები მსოფლიოს წამყვან აგრარულ რეგიონებში ხშირად იწვევს მარცვლეულისა და სხვა პროდუქტების გაძვირებას. გარდა ამისა, კლიმატური ანომალიები პირდაპირ კავშირშია ენერგორესურსების მოთხოვნასთან, რაც საერთაშორისო ბაზარზე ფასების ცვალებადობას განაპირობებს.

ხშირად დასმული კითხვები

ელ ნინიო წყნარი ოკეანის წყლების დათბობას გულისხმობს, ხოლო ლა ნინია — მათ გაციებას.
ელ ნინიო და ლა ნინია საშუალოდ ყოველ 2-7 წელიწადში ერთხელ მეორდება.
მეცნიერებს შორის არ არსებობს სრული კონსენსუსი, თუმცა ზოგიერთი მოდელი ვარაუდობს, რომ გლობალური დათბობა მათ უფრო ინტენსიურს ხდის.

თეგები#კლიმატი #ელ ნინიო #ამინდი #გლობალური დათბობა #ეკოლოგია

ეს ამბავი ვითარდება

128 განახლება · ბოლო 9 ივნისი, 2026

გლობალური კრიზისები: სიცხე, ომი და ეკონომიკური გამოწვევები

დიდი ბრიტანეთი რეკორდული სიცხისა და კლიმატური ცვლილებების ფონზე სერიოზული ინფრასტრუქტურული და ჯანდაცვითი კრიზისის წინაშე აღმოჩნდა. პარალელურად, ირანში მიმდინარე კონფლიქტმა გლობალური ენერგეტიკული შოკი და ინფლაცია გამოიწვია, რაც მტკივნეულად აისახა როგორც აშშ-ის, ისე სხვა ქვეყნების ეკონომიკაზე. საზოგადოება და ბიზნესი ცდილობენ ადაპტირდნენ გაძვირებულ ცხოვრებასთან, ხოლო სახელმწიფო ინსტიტუტები კრიზისებისთვის მზადყოფნის არასაკმარის დონეს უპირისპირდებიან. მეცნიერები კვლავ აფრთხილებენ მსოფლიოს გარდაუვალი ეკოლოგიური ცვლილებების შესახებ, რაც სიტუაციას კიდევ უფრო ამძაფრებს.