ასტრონომებმა შესაძლოა დააფიქსირეს სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე იშვიათი და კატასტროფული მოვლენა — „წყვილთა არასტაბილურობის“ სუპერნოვა. ეს პროცესი იმდენად მძლავრია, რომ ვარსკვლავს სრულად ანადგურებს და არანაირ ნარჩენს, მათ შორის ნეიტრონულ ვარსკვლავს ან შავ ხვრელს, არ ტოვებს.

კვლევა, რომელიც arXiv-ის პლატფორმაზე გამოქვეყნდა, დეტალურად აღწერს SN 2023vbw-ს მახასიათებლებს. ობიექტი პირველად 2023 წლის ოქტომბერში, Zwicky Transient Facility-ის ტელესკოპმა აღმოაჩინა. ის ჩვენგან 1.3 მილიარდი სინათლის წლის მანძილზე, მცირე, ლითონებით ღარიბ ჯუჯა გალაქტიკაში მდებარეობს.

თავდაპირველად მეცნიერები მას II ტიპის სუპერნოვად მიიჩნევდნენ, თუმცა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ ვარსკვლავი ჩვეულებრივი სცენარით არ მოქმედებდა. სინათლის კრუიზი, ანუ დროთა განმავლობაში სიკაშკაშის ცვლილების დინამიკა, მკვეთრად განსხვავდებოდა სტანდარტული მოდელებისგან. აფეთქების პიკი 190 დღეს მიაღწია, რაც უჩვეულოდ ხანგრძლივი პროცესია.

მოდელირების თანახმად, აფეთქების წყარო უზარმაზარი ლურჯი ზეგიგანტი ვარსკვლავი უნდა ყოფილიყო. მისი ენერგია ათჯერ აღემატება ჩვეულებრივი II ტიპის სუპერნოვას მაჩვენებელს. მკვლევართა აზრით, ვარსკვლავის მასა 170-დან 350 მზის მასამდე მერყეობდა, რაც მას კატასტროფული თვითგანადგურების ზონაში აქცევს.

„წყვილთა არასტაბილურობის“ მექანიზმი მაშინ ირთვება, როდესაც ვარსკვლავის ბირთვში ტემპერატურა იმდენად მაღალია, რომ წარმოიქმნება ელექტრონ-პოზიტრონული წყვილები. ეს ამცირებს რადიაციულ წნევას, რომელიც ვარსკვლავს გრავიტაციული კოლაფსისგან იცავს. შედეგად, იწყება უკონტროლო თერმობირთვული აფეთქება.

მეცნიერთა ჯგუფი ვარაუდობს, რომ ლურჯი ზეგიგანტი შესაძლოა ორი მასიური ვარსკვლავის შერწყმის შედეგად ჩამოყალიბდა. ეს ჰიპოთეზა ხსნის იმ მატერიის დისკურ გარსს, რომელთანაც აფეთქების პროდუქტები ურთიერთქმედებდნენ. მომავალში, Vera Rubin-ის ობსერვატორიისა და Nancy Grace Roman-ის კოსმოსური ტელესკოპის საშუალებით, ასტრონომები მსგავსი მოვლენების უფრო ფართო კვლევას გეგმავენ.