ბრიტანეთის ევროკავშირიდან გასვლის რეფერენდუმიდან ათი წელი გავიდა. ეკონომიკური თვალსაზრისით, Brexit ყოველთვის იყო გაცვლითი პროცესი: მეტი ავტონომია რეგულაციებსა და მიგრაციის პოლიტიკაში ევროპულ ბაზარზე ღრმა ინტეგრაციის სანაცვლოდ.

დღეს, ათი წლის თავზე, შედეგები ნათელია. ბრიტანეთის ეკონომიკა უფრო მცირეა, ვიდრე ეს ევროკავშირში დარჩენის პირობებში იქნებოდა. საუბარი არ არის მყისიერ კოლაფსზე, არამედ ვაჭრობის, ინვესტიციებისა და პროდუქტიულობის თანდათანობით დაქვეითებაზე.

ვაჭრობის ბარიერები და ინვესტიციების კლება

მიუხედავად იმისა, რომ ვაჭრობისა და თანამშრომლობის შეთანხმებამ საქონელზე ტარიფები აარიდა თავიდან, ბიზნესს ახალი ბარიერები შეექმნა. საბაჟო პროცედურებმა, რეგულაციების ცვლილებებმა და მომსახურების სექტორში ბაზარზე წვდომის დაკარგვამ ხარჯები მნიშვნელოვნად გაზარდა.

საბიუჯეტო პასუხისმგებლობის ოფისის პროგნოზით, Brexit-მა გრძელვადიანი პროდუქტიულობა დაახლოებით 4%-ით შეამცირა. ნაკლები სავაჭრო ინტენსივობა ნიშნავს ნაკლებად კონკურენტუნარიან ეკონომიკას. საექსპორტო მონაცემები მიუთითებს, რომ საქონლის ექსპორტი 10-15%-ით დაბალია, ვიდრე ეს ევროკავშირის შემადგენლობაში ყოფნისას იქნებოდა.

მიგრაცია და შრომის ბაზარი

თავისუფალი გადაადგილების დასრულებამ მკვეთრად შეამცირა ევროკავშირიდან მიგრაცია, რამაც განსაკუთრებით დააზარალა ისეთი სექტორები, როგორიცაა სტუმარ-მასპინძლობა, სოფლის მეურნეობა და ლოჯისტიკა. თუმცა, არასაევროკავშირო ქვეყნებიდან მიგრაციის ზრდამ ეს დანაკლისი რაოდენობრივად შეავსო.

შედეგად, მივიღეთ არა უბრალოდ მიგრაციის შემცირება, არამედ მისი შემადგენლობის ცვლილება. ეკონომიკური თვალსაზრისით, ამ პროცესის გავლენა მშპ-ზე უფრო კომპლექსური და რთულად განსასაზღვრია.

დასკვნა: ადაპტაცია თუ დანაკარგი?

ბრიტანული კომპანიები ახალ რეალობას ეგუებიან, თუმცა ადაპტაცია არ ნიშნავს დანაკარგების არარსებობას. Brexit-მა გაამწვავა ქვეყნის წინაშე არსებული ისეთი პრობლემები, როგორიცაა დაბალი ინვესტიციები და პროდუქტიულობის ზრდის ტემპის შენელება.

მიუხედავად იმისა, რომ ეკონომიკური კრიზისი არ დამდგარა, ქვეყნის ეკონომიკურმა პოტენციალმა მნიშვნელოვანი დარტყმა მიიღო. მთავრობის მიერ გატარებული ზომები, როგორიცაა 2025 წლის „საერთო გაგების“ მემორანდუმი, მიზნად ისახავს ხარჯების შემცირებას, თუმცა ისინი ვერ ანაცვლებენ ერთიანი ბაზრის წევრობის ეკონომიკურ სარგებელს.