ბევრი ირანელისთვის დღეს მთავარი საფრთხე არა ომი, არამედ წყლის დეფიციტია. წლების განმავლობაში გაგრძელებულმა გვალვამ, ნალექის სიმცირემ და წყლის არამიზნობრივმა გამოყენებამ ქვეყანა მძიმე კრიზისში ჩააგდო. დამატებითი წნეხი შექმნა კონფლიქტის საწყის ეტაპზე დაზიანებულმა სამოქალაქო ინფრასტრუქტურამ, მათ შორის გამაჯანსაღებელმა დანადგარებმა და მილსადენებმა.

მსოფლიო რესურსების ინსტიტუტის მონაცემებით, ირანი წყლის უკიდურესად მაღალი სტრესის ქვეშ იმყოფება და ყოველწლიურად თავისი განახლებადი წყლის მარაგის 80 პროცენტზე მეტს მოიხმარს.

ურმიის ტბის გაქრობა

ირანის წყლის კრიზისის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითი კოსმოსიდან ჩანს. ურმიის ტბა, რომელიც 1990-იან წლებში თითქმის 6000 კვადრატულ კილომეტრს ფარავდა, დღეს თავისი ყოფილი ზომის 10 პროცენტზე ნაკლებია — მხოლოდ 581 კვადრატული კილომეტრი.

ტბის აუზის უდიდესი ნაწილი მარილიან უდაბნოდ იქცა. ამის მიზეზი მდინარეების გადაკეტვა, მიწისქვეშა წყლების ინტენსიური ამოტუმბვა და სოფლის მეურნეობაში წყლის ჭარბი ხარჯვაა. ტბის მკვებავ მდინარეებზე 60-ზე მეტი კაშხალია აშენებული, რაც წყლის შემოდინებას პრაქტიკულად ბლოკავს.

წყლის დეფიციტი და სოფლის მეურნეობა

2025 წელს ირანის 92-მილიონიანმა მოსახლეობამ დაახლოებით 100 მილიარდი კუბური მეტრი წყალი მოიხმარა, რაც 13 მილიარდით აღემატება ქვეყნის განახლებად რესურსებს. მოხმარების 91 პროცენტი სოფლის მეურნეობაზე მოდის, თუმცა მოძველებული საირიგაციო სისტემების გამო წყლის დიდი ნაწილი ფუჭად იკარგება.

კაშხლების კრიზისი თეირანის გარშემო

ირანი მსოფლიოში ერთ-ერთი ლიდერია კაშხლების მშენებლობაში, თუმცა ბოლო წლებში თეირანის მიმდებარე წყალსაცავები, როგორიცაა ლარი, ლატიანი და მამლუ, კრიტიკულად დაბალ დონემდე დაეცა. სატელიტური გამოსახულებები ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ იცლება ეს წყალსაცავები გვალვისა და მზარდი მოთხოვნის ფონზე.

2 ფოტო — დააჭირე გასადიდებლად

მიგრაცია და გაუდაბნოება

წყლის სიმცირე ირანელების ცხოვრების წესს ცვლის. ვიცე-პრეზიდენტის მონაცემებით, ქვეყნის 69 000 სოფლიდან 31 000 უკვე მიტოვებულია. 10 მილიონზე მეტი ადამიანი წყლის მწვავე დეფიციტს განიცდის, რაც მოსახლეობას ქალაქებისკენ უბიძგებს. თუმცა, დიდ ქალაქებშიც, როგორიცაა ისპაჰანი, მდინარე ზაიანდერუდი ხშირად შრება, რაც ისტორიულ ხიდებს უწყლო კალაპოტებს უტოვებს.