ბირთვული შეიარაღების გლობალურმა ხარჯებმა ისტორიულ მაქსიმუმს მიაღწია. „ბირთვული იარაღის გაუქმების საერთაშორისო კამპანიის“ (ICAN) უახლესი ანგარიშის თანახმად, 2025 წელს მსოფლიოს ცხრა ბირთვულმა სახელმწიფომ საკუთარი არსენალის განვითარებასა და შენარჩუნებაზე ჯამში 119 მილიარდი დოლარი დახარჯა.

ეს მაჩვენებელი წინა წელთან შედარებით 16.8 მილიარდი დოლარით მეტია. ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში ბირთვული ძალების მიერ დახარჯულმა საერთო თანხამ 471 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

აშშ-ის დომინირება და დანარჩენი ბირთვული სახელმწიფოები

რეიტინგის სათავეში კვლავ ამერიკის შეერთებული შტატებია. მხოლოდ აშშ-მა გასულ წელს 69.2 მილიარდი დოლარი დახარჯა, რაც 12.6 მილიარდი დოლარით მეტია წინა წლის მონაცემებზე. ეს თანხა აღემატება ყველა სხვა ბირთვული ქვეყნის ერთობლივ დანახარჯს.

ხარჯების მიხედვით ათეულის ლიდერები არიან:

  • ჩინეთი: დაახლოებით 13.5 მილიარდი დოლარი
  • დიდი ბრიტანეთი: 12.6 მილიარდი დოლარი
  • რუსეთი: 9.5 მილიარდი დოლარი
  • საფრანგეთი: 7.7 მილიარდი დოლარი

დანარჩენ ბირთვულ სახელმწიფოებს – ინდოეთს, პაკისტანს, ისრაელსა და ჩრდილოეთ კორეას – ხარჯები 656 მილიონიდან (ფხენიანი) 2.8 მილიარდ დოლარამდე (ნიუ-დელი) მერყეობდა.

„კაცობრიობის გადარჩენის ნაცვლად, მის გასანადგურებლად“

ICAN-ის შეფასებით, ეს კოლოსალური თანხები იმ ფონზე იხარჯება, როდესაც ქვეყნები გლობალური გამოწვევების, მათ შორის კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ ბრძოლაში დაფინანსებას ამცირებენ. ორგანიზაციის განცხადებით, ბირთვული სახელმწიფოები მზად არიან, დახარჯონ რესურსები ინსტრუმენტებზე, რომლებიც კაცობრიობის განადგურებას ემსახურება.

სტოკჰოლმის მშვიდობის კვლევის საერთაშორისო ინსტიტუტის (SIPRI) გაფრთხილებით, ბირთვული სახელმწიფოები სულ უფრო მეტად უგულებელყოფენ განიარაღების ვალდებულებებს და აქცენტს არსენალის მოდერნიზაციაზე აკეთებენ. ამჟამად მსოფლიოში ჯამში 12 000-ზე მეტი ბირთვული ქობინია, რომელთა დიდი ნაწილი აშშ-სა და რუსეთის კონტროლის ქვეშაა.

მიუხედავად იმისა, რომ 2017 წელს გაერომ ბირთვული იარაღის აკრძალვის შესახებ პირველი იურიდიულად სავალდებულო ხელშეკრულება მიიღო, მას ხელი არცერთმა ბირთვულმა სახელმწიფომ არ მოაწერა. უფრო მეტიც, 1990-იანი წლების შემდეგ აშშ-სა და რუსეთს შორის არსებული შეიარაღების კონტროლის შეთანხმებები, მათ შორის New START, ძალადაკარგულია და მათ ჩასანაცვლებლად ახალი შეთანხმებები არ გაფორმებულა.