დელავერის შტატის სასამართლომ მიიღო უპრეცედენტო გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც კორპორაციებს, პარტნიორობებსა და სხვა იურიდიულ პირებს ადგილობრივ არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება აქვთ. მოსამართლე კრეიგ კარშნიცმა უარყო ამერიკის სამოქალაქო თავისუფლებების კავშირის (ACLU) სარჩელი, რომელიც ფენვიკ აილენდის მუნიციპალიტეტის წესდებას აპროტესტებდა.

სამართლებრივი საფუძველი

სასამართლომ დაეყრდნო დელავერის კანონმდებლობას, რომელიც „ხელოვნურ პირებს“ – მათ შორის ტრასტებს, შპს-ებსა და კორპორაციებს – სამართლებრივად „პირებად“ მიიჩნევს. მოსამართლის განმარტებით, პრინციპი „ერთი პირი/ერთეული – ერთი ხმა“ მუნიციპალურ დონეზე ლეგიტიმურია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს სუბიექტები ფლობენ ქალაქის უძრავი ქონების უდიდეს ნაწილს.

„კორპორაციების მიერ მცირე ქალაქის მართვის ხილვა შესაძლოა სამეცნიერო ფანტასტიკას ჰგავდეს, თუმცა დელავერის კანონით ისინი პირებად არიან აღიარებულნი“, – აღნიშნა მოსამართლემ 19-გვერდიან დასკვნაში.

კონტექსტი და კრიტიკა

სარჩელი მიზნად ისახავდა იმ პრაქტიკის შეჩერებას, რომელიც კორპორაციებს მუნიციპალურ მმართველობაში ჩარევის საშუალებას აძლევს. ACLU ამტკიცებდა, რომ იურიდიული პირების მონაწილეობა აკნინებს ცოცხალი ადამიანების პოლიტიკურ ძალაუფლებას. თუმცა, სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე მხარემ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება დისკრიმინაციის ან იმის შესახებ, რომ კორპორატიული მფლობელები სისტემატურად ახდენენ ამომრჩეველთა ნების მანიპულირებას.

რატომ დელავერი?

დელავერი ცნობილია, როგორც შტატი, სადაც ადამიანებზე მეტი კორპორაციაა რეგისტრირებული. შტატის ბიუჯეტი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული იმ მილიარდობით დოლარის მოსაკრებლებზე, რომლებსაც აქ დაფუძნებული 2 მილიონზე მეტი ბიზნეს-ერთეული იხდის. ეს ფაქტი ქმნის უნიკალურ გარემოს, სადაც კორპორაციული უფლებები ხშირად უსწრებს საზოგადოებრივ დისკუსიებს პოლიტიკური მონაწილეობის შესახებ.

ეს გადაწყვეტილება კიდევ ერთი ნაბიჯია იმ ხანგრძლივ დავაში, რომელიც 2010 წელს აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებული Citizens United-ის გადაწყვეტილებით დაიწყო. მაშინ სასამართლომ დაადგინა, რომ პოლიტიკური დანახარჯები კონსტიტუციით დაცული სიტყვის თავისუფლებაა, რამაც კორპორაციებს პოლიტიკურ პროცესებზე გავლენის მოხდენის ფართო გზა გაუხსნა.