აშშ-სა და ირანს შორის მიმდინარე სამთვიანი კონფლიქტის ფონზე, მხარეები უახლოეს მომავალში გარღვევის მოლოდინს ამცირებენ. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ ნიუ-დელიში ვიზიტისას განაცხადა, რომ ვაშინგტონი დიპლომატიური გზით პრობლემის მოგვარებას შეეცდება, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი „სხვა ალტერნატივებს“ განიხილავს.

პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა საკუთარ სოციალურ ქსელ Truth Social-ზე აღნიშნა, რომ აშშ-ის მხრიდან ირანული გემების ბლოკადა ჰორმუზის სრუტეში მანამდე დარჩება ძალაში, სანამ მხარეები საბოლოო, დამოწმებულ და ხელმოწერილ შეთანხმებას არ მიაღწევენ. ტრამპის თქმით, ორივე მხარემ დრო უნდა გამოიყენოს და საკითხი სწორად გადაწყვიტოს.

რა არის მოლაპარაკებების საგანი?

მოლაპარაკებების მთავარი საკითხი ჰორმუზის სრუტის სტატუსია. ადმინისტრაციის მაღალჩინოსნების ინფორმაციით, ირანი პრინციპულ თანხმობას აცხადებს სრუტის გახსნაზე, სანაცვლოდ კი აშშ-მა საზღვაო ბლოკადა უნდა მოხსნას. ამასთან, განიხილება თეირანის მიერ გამდიდრებული ურანის მარაგების განკარგვის საკითხიც.

ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა ესმაილ ბაღაიმ განაცხადა, რომ მხარეებს შორის ჩარჩო-შეთანხმება არსებობს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს საბოლოო მშვიდობას. ბაღაიმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ირანი ამ ეტაპზე ბირთვულ საკითხებს არ განიხილავს და სრუტის გავლაზე საფასურის დაწესებას არ აპირებს, თუმცა მომსახურების გაწევის სანაცვლოდ ანაზღაურება „ნორმალური პრაქტიკაა“.

კონფლიქტის ფონი და ეკონომიკური გავლენა

აღსანიშნავია, რომ ჰორმუზის სრუტეზე გადის მსოფლიო ნავთობისა და გაზის მიწოდების მეხუთედი. კონფლიქტის ესკალაციამ ენერგორესურსებზე ფასების მკვეთრი ზრდა გამოიწვია, რაც გლობალურ ბაზრებზე ნეგატიურად აისახა. ორშაბათს, მას შემდეგ, რაც მოლაპარაკებების შესახებ ოპტიმისტური მოლოდინები გაჩნდა, ნავთობის ფასი 5%-ით შემცირდა.

მხარეებს შორის კვლავ რჩება გადაუჭრელი საკითხები, მათ შორის ირანის ბირთვული ამბიციები, ლიბანში ისრაელის სამხედრო ოპერაცია ჰეზბოლას წინააღმდეგ და ირანის მოთხოვნა უცხოურ ბანკებში გაყინული მილიარდობით დოლარის აქტივების გათავისუფლების შესახებ. მიუხედავად აპრილის დასაწყისიდან მოქმედი მყიფე ზავისა, რეგიონში დაძაბულობა კვლავ მაღალი რჩება.