სუროგაცია და დუმილის კულტურა: ქეთევან ვაშაგაშვილის კინოისტორია

საქართველოში სუროგაციის თემა თითქმის ყოველთვის დახურულ კარს მიღმა რჩება. დოკუმენტალისტი ქეთევან ვაშაგაშვილი ამ საკითხს პირველად თბილისის მეტროში ნანახი განცხადების შემდეგ დაუკავშირდა. როგორც რეჟისორი OC Media-სთან საუბარში იხსენებს, მაშინ ეს პროცესი მისთვის სრულიად უცხო იყო, თუმცა მალევე მიხვდა, რომ თემა ბევრად უფრო ღრმა და მტკივნეულია, ვიდრე უბრალო სამედიცინო სერვისი.

დუმილი, როგორც თავდაცვის მექანიზმი

ფილმის, „9-თვიანი კონტრაქტი“, გადაღების პროცესში ვაშაგაშვილი სუროგატი დედების სოციალურ იზოლაციას შეეჯახა. რეჟისორი ხაზს უსვამს, რომ სუროგაცია საქართველოში მკაცრად სტიგმატიზებულია. ქალები ხშირად საკუთარი ოჯახის წევრებსაც კი უმალავენ ორსულობას და ამბობენ, რომ საზღვარგარეთ სამუშაოდ მიდიან.

„ეს არის საზოგადოებრივი დანაშაულის გრძნობა. ჩვენ ვხედავთ, რომ ასეთი ქალები ადვილად სამიზნეები ხდებიან, ჩვენ კი ამ ფაქტზე რეაქცია არ გვაქვს“, — ამბობს ვაშაგაშვილი. მისი თქმით, სუროგატ დედებს შორის, რომლებიც ფინანსური სიდუხჭირის გამო მიდიან ამ ნაბიჯზე, ხშირად არიან მარტოხელა დედები, რომლებსაც არ გააჩნიათ სოციალური მხარდაჭერა.

თაობათა შორის კავშირი და 90-იანების ტრავმა

ფილმის ერთ-ერთი ცენტრალური ხაზი ჟანასა და მისი ქალიშვილის, ელენეს ურთიერთობაა. რეჟისორი თვლის, რომ ქართულ საზოგადოებაში არსებული „დუმილი“ თაობათა შორის არსებულ უფსკრულს უკავშირდება. ვაშაგაშვილი ამას 90-იანი წლების სოციალურ ტრავმას უკავშირებს, როდესაც დედებს ოჯახის გადარჩენის მძიმე ტვირთი დაეკისრათ.

„ეს იყო ქალების პასუხისმგებლობა, გადაერჩინათ ქვეყანა. დღესაც კი რთულია დედასთან ამ საკითხებზე საუბარი, რადგან გრძნობ, რომ მან საკუთარი თავი მსხვერპლად შეგწირა“, — აღნიშნავს რეჟისორი. ფილმში ეს დუმილი თანდათან ირღვევა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ელენე დამოუკიდებელ ნაბიჯებს დგამს.

კინო ინსტიტუციური წნეხის ქვეშ

ვაშაგაშვილის დებიუტი მხოლოდ სუროგაციაზე არ არის. ფილმი ასახავს იმ გარემოსაც, რომელშიც ქართველი დოკუმენტალისტები მუშაობენ. რეჟისორი აღნიშნავს, რომ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების პირობებში კინოინდუსტრიისთვის სივრცე იკუმშება. მიუხედავად იმისა, რომ პროექტმა სახელმწიფო კონკურსში გაიმარჯვა, დაფინანსება მათ არ მიუღიათ, რასაც შემდგომში დოკუმენტური კინოსთვის სახელმწიფო კონკურსების შეწყვეტა მოჰყვა.

„მე ვგრძნობდი, რომ ჩემი კამერით მეც ამ დუმილის ნაწილი გავხდი, რაც ძალიან უცნაური შეგრძნება იყო“, — იხსენებს რეჟისორი გადაღების პროცესს.