საფრანგეთმა და გერმანიამ ოფიციალურად დაადასტურეს, რომ წყვეტენ ამბიციურ პროექტს, რომელიც მეექვსე თაობის ავიაგამანადგურებლის ერთობლივ შემუშავებას ითვალისწინებდა. ეს გადაწყვეტილება ევროპის თავდაცვითი ინტეგრაციისთვის მძიმე დარტყმად ფასდება.

პროექტის კრახი

პროექტი, რომელიც Future Combat Air System (FCAS)-ის სახელითაა ცნობილი, 2017 წელს დაიწყო. მისი ბიუჯეტი დაახლოებით 116 მილიარდ დოლარს შეადგენდა. ორ წელიწადში პროექტს ესპანეთიც შეუერთდა.

მოლაპარაკებების ჩაშლის მთავარ მიზეზად ფრანგულ Dassault Aviation-სა და გერმანულ Airbus-ს შორის არსებული დაპირისპირება დასახელდა. კომპანიებმა ვერ შეძლეს შეთანხმება პროექტის ლიდერობასა და კონტროლზე. ელისეის სასახლის განცხადებით, გერმანულმა მხარემ ჩათვალა, რომ კომპანიებზე დამატებითი ზეწოლის განხორციელება აღარ იყო მიზანშეწონილი.

რა იყო FCAS-ის მიზანი?

ახალი თაობის ავიაგამანადგურებელი 2040 წლისთვის უნდა ჩანაცვლებულიყო ფრანგული Rafale-ები და ბრიტანულ-გერმანულ-ესპანური Eurofighter-ები. პროექტი მოიცავდა არა მხოლოდ თვითმფრინავებს, არამედ თანამედროვე დრონებსა და უსაფრთხო საბრძოლო მონაცემთა ღრუბელს.

საფრანგეთის პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონისა და გერმანიის კანცლერ ფრიდრიხ მერცის ბოლო შეხვედრამაც ვერ შეძლო პროექტის გადარჩენა. მიუხედავად ამისა, პარიზი აცხადებს, რომ კვლავ ეძებს ევროპული თავდაცვის გაძლიერების გზებს.

პოლიტიკური ფონი

პროექტის ჩაშლა ხდება იმ დროს, როდესაც ევროპაზე აშშ-ის მხრიდან ზეწოლა იზრდება. ვაშინგტონი მოითხოვს, რომ ევროპელმა მოკავშირეებმა მეტი დამოუკიდებლობა გამოავლინონ საკუთარი უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში.

დონალდ ტრამპის საგარეო პოლიტიკურმა კურსმა ევროპელ ლიდერებს გაუჩინა ეჭვი აშშ-ის მზადყოფნაზე, დაიცვას ნატოს წევრი ქვეყნები. ეს შიშები განსაკუთრებით გაძლიერდა უკრაინაში რუსეთის აგრესიის ფონზე. ამას ემატება აშშ-ის პრეზიდენტის კრიტიკული დამოკიდებულება ნატოს პარტნიორების მიმართ, რომლებიც თავდაცვისთვის საკმარის სახსრებს არ ხარჯავენ.

ევროპული ქვეყნები ახლა რთული არჩევანის წინაშე დგანან: როგორ შეინარჩუნონ უსაფრთხოების მაღალი სტანდარტები ამერიკული გარანტიების შემცირების პირობებში, როდესაც შიდა კოოპერაციული მცდელობები წარუმატებლად სრულდება.