შვედურ ენაში არსებობს ფრაზა „სითბოში შეშვება“, რაც პოლიტიკურ კონტექსტში საზოგადოების მიერ მიღებას ნიშნავს. ათი წლის წინ, ნეონაცისტური ფესვების მქონე ანტიიმიგრაციული პარტია „შვედეთის დემოკრატები“ (SD) პოლიტიკური სპექტრის მიღმა, „სიცივეში“ იყო დარჩენილი.

დღეს სიტუაცია რადიკალურად შეცვლილია. SD შვედეთის სიდიდით მეორე პარტიაა და სწორედ მათი საპარლამენტო მხარდაჭერა აკავებს ხელისუფლებაში ამჟამინდელ მთავრობას.

„სკინჰედებიდან“ კოსტიუმებამდე

პარტია 1980-იან წლებში დაფუძნდა ულტრამემარჯვენე მოძრაობა „შეინარჩუნე შვედეთი შვედურად“ ბაზაზე. საწყის ეტაპზე მისი წევრები ღიად უკავშირდებოდნენ ნაცისტურ იდეოლოგიას. თუმცა, 2000-იანი წლებიდან პარტიამ იმიჯის შეცვლა დაიწყო. მათ მიიღეს „ღია შვედურობის“ კონცეფცია, ხოლო 2014-2020 წლებში თავი „კონსერვატიულ“ ძალად მოინათლეს.

ექსპერტების შეფასებით, პარტიამ მოახდინა საკუთარი რიტორიკის „გაწმენდა“: ამოიღეს ევროკავშირიდან გასვლის მოთხოვნა და უარი თქვეს ნატო-ს წინააღმდეგობაზე. ლოგოდან ვიკინგების გამოსახულება უწყინარმა ყვავილმა ჩაანაცვლა.

პოლიტიკური გარღვევა

2010 წელს პარტიამ პირველად გადალახა 4-პროცენტიანი ბარიერი. 2015 წლის მიგრაციულმა კრიზისმა კი მათ საშუალება მისცა, იმიგრაციის საკითხი ეროვნული უსაფრთხოების მთავარ საფრთხედ წარმოეჩინათ. 2018 წლის არჩევნებზე მათ ხმების 17.5% მიიღეს.

გარდამტეხი მომენტი დადგა, როდესაც ტრადიციულმა პარტიებმა მათთან თანამშრომლობა გადაწყვიტეს. „ხორცის ბურთულების სადილმა“ და ყავის შესვენებებმა პოლიტიკურ ლიდერებს შორის „კორდონ სანიტარი“ დაარღვია.

„ტიდოს შეთანხმება“ და ახალი რეალობა

2022 წლის ოქტომბერში გაფორმებულმა „ტიდოს შეთანხმებამ“ SD-ს მთავრობის პოლიტიკაზე პირდაპირი ზეგავლენის მოხდენის უფლება მისცა. 2026 წლის მაისში კი ბოლო ბარიერიც დაეცა, როდესაც ლიბერალებმა დაუშვეს SD-ს მონაწილეობა სამთავრობო კაბინეტში.

ამ ცვლილებებმა შვედურ პოლიტიკაში „ჩრდილოვანი მთავრობის“ ეფექტი შექმნა. მმართველი კოალიცია ახლა უფრო მკაცრ მიგრაციულ პოლიტიკას ატარებს, რაც ხშირად იწვევს საზოგადოებრივ პროტესტს, განსაკუთრებით ახალგაზრდა მიგრანტების დეპორტაციის ფონზე.

ინტეგრაცია თუ ასიმილაცია?

კრიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ პარტიის დღის წესრიგი მიმართულია არა ინტეგრაციაზე, არამედ ასიმილაციაზე. შვედურ საზოგადოებაში არსებული წნეხი, იყო „რაც შეიძლება შვედი“, ბევრისთვის იდენტობის დაკარგვის საფრთხეს ქმნის. მიუხედავად იმისა, რომ სექტემბრის არჩევნებზე ოპოზიციას გამარჯვების შანსი აქვს, ულტრამემარჯვენეების მიერ ნორმალიზებული დისკურსი შვედურ პოლიტიკაში, სავარაუდოდ, კიდევ დიდხანს დარჩება.