აშშ-ის სასამართლოებში ადვოკატის გარეშე წარდგენილი სარჩელების რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა. 2022 წლიდან 2025 წლამდე პერიოდში, თვითწარმოდგენილი მოსარჩელეების წილი 11%-დან 16.8%-მდე გაიზარდა, რაც მოსამართლეების შეფასებით, პირდაპირ კავშირშია ხელოვნური ინტელექტის (AI) ხელმისაწვდომობასთან.

კოლორადოს ფედერალური მაგისტრატი მოსამართლე მარიცა ბრასველი აღნიშნავს, რომ ხშირად იღებს დოკუმენტებს, რომლებიც დიდი ენობრივი მოდელების მიერ არის გენერირებული. მისი თქმით, AI ეხმარება მოქალაქეებს, უფრო მკაფიოდ ჩამოაყალიბონ საკუთარი არგუმენტები, რაც მოსამართლეებს საქმის გააზრებას უადვილებს.

MIT-ისა და სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის კვლევის მიხედვით, რომელიც 4.5 მილიონ ფედერალურ სამოქალაქო საქმეს მოიცავს, AI-ს გამოყენების მაჩვენებელი სასამართლო დოკუმენტებში 2023 წლის 1%-დან 2026 წლისთვის 18%-მდე გაიზარდა. მიუხედავად დოკუმენტების უკეთესი სტრუქტურისა, სტატისტიკა ადასტურებს, რომ ადვოკატის გარეშე საქმის მოგების შანსი კვლავ დაბალი რჩება.

სამართლებრივი ვაკუუმი და პასუხისმგებლობა

სასამართლო სისტემა ახალი გამოწვევის წინაშეა: ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა, როდესაც ჩატბოტი არასწორ სამართლებრივ რჩევას გასცემს? კალიფორნიელი მოსამართლე ალისონ გოდარდი იხსენებს შემთხვევას, როდესაც მოსარჩელემ ChatGPT-ის რჩევით მოითხოვა კომპენსაცია, რომელიც საქმის რეალურ ღირებულებას ათჯერ აღემატებოდა.

ამჟამად სასამართლოები იყოფა პოზიციებზე იმის შესახებ, ექვემდებარება თუ არა კონფიდენციალურობას მომხმარებლის მიერ ჩატბოტთან გაცვლილი ინფორმაცია. ზოგიერთი მოსამართლე მიიჩნევს, რომ ეს „სამუშაო პროდუქტია“, ზოგი კი აცხადებს, რომ AI-სთან ურთიერთობას არ გააჩნია ადვოკატ-კლიენტის პრივილეგია.

ცალკეულმა კომპანიებმა, მაგალითად Nippon Life Insurance-მა, უკვე დაიწყეს OpenAI-ის წინააღმდეგ დავა, რადგან თვლიან, რომ ჩატბოტები ეწევიან საადვოკატო საქმიანობას ლიცენზიის გარეშე. OpenAI კი აცხადებს, რომ ChatGPT არ არის პირი და არ გააჩნია სამართლებრივი ცოდნა ან უნარები.

საკანონმდებლო დონეზე ნიუ-იორკსა და აშშ-ის კონგრესში უკვე განიხილება კანონპროექტები, რომლებიც ჩატბოტებს აუკრძალავს ადვოკატებად ან სხვა ლიცენზირებულ პროფესიონალებად პოზირებას. თუმცა, ჯერჯერობით ეს ინიციატივები პრაქტიკულ შედეგებამდე არ მისულა.