ელექტრომობილებისა და ენერგიის შესანახი სისტემების წარმოებაში ლითიუმი კრიტიკულად მნიშვნელოვან რესურსად რჩება. თუმცა, მისი მოპოვების არსებული მეთოდები ხშირად დაკავშირებულია გარემოს დაბინძურებასთან და ენერგიის მაღალ დანახარჯებთან. MIT-ის მკვლევართა ჯგუფმა, რომელიც სტარტაპ Rock Zero-სთან ერთად მუშაობს, შესაძლოა, ეს პრობლემა გადაჭრა.

რა არის „ცხვირიდან კუდამდე“ მოპოვება?

მეცნიერებმა შეიმუშავეს ქიმიური პროცესი, რომელსაც პროექტის ავტორი, პროფესორი იეტ-მინგ ჩიანგი „ცხვირიდან კუდამდე“ (nose-to-tail) მოპოვებას უწოდებს. ეს ნიშნავს, რომ ნედლეულის გადამუშავებისას მიღებული ყველა კომპონენტი სრულად გამოიყენება. პროცესის დროს, გარდა ლითიუმისა, გამოიყოფა ალუმინა და სილიციუმი, რომლებიც სამშენებლო ინდუსტრიაშია მოთხოვნადი.

მეთოდის მთავარი ინოვაცია ამონიუმის ფტორიდის გამოყენებაა. ეს სუსტი მჟავა საშუალებას იძლევა, სპოდუმენის მადნიდან ლითიუმი მაღალი ტემპერატურის გარეშე გამოვყოთ. ტრადიციულად, მადნის დამუშავება დიდ ღუმელებში, ექსტრემალურ ტემპერატურაზე ხდება, რაც ენერგიის უზარმაზარ ხარჯს მოითხოვს.

ტექნოლოგიური უპირატესობები

  • ენერგოეფექტურობა: ღუმელების საჭიროების გარეშე, პროცესი მიმდინარეობს 95°C-მდე ტემპერატურაზე, მარტივ პლასტმასის ავზებში.
  • სიჩქარე: საწყის ეტაპზე პროცესი დღეებს ითვლიდა, თუმცა ამჟამად ის 12 საათზე ნაკლებ დროში სრულდება.
  • ეკონომიურობა: Rock Zero-ს გათვლებით, ლითიუმის მოპოვების თვითღირებულება ტონაზე 6 000 დოლარზე ნაკლები იქნება, რაც მას ბაზარზე კონკურენტუნარიანს ხდის.

სამომავლო გეგმები და გამოწვევები

Rock Zero-ს გუნდი ამჟამად საპილოტე ქარხნის დიზაინზე მუშაობს. მშენებლობის დასრულება 2026 წლის ბოლოს, ხოლო ობიექტის ამოქმედება 2027 წელს იგეგმება. მიუხედავად ოპტიმისტური მოლოდინებისა, დარგის ექსპერტები სიფრთხილეს იჩენენ. ლითიუმის ბაზარი უკიდურესად ცვალებადია, ფასების რყევები კი ახალი ტექნოლოგიების დანერგვას რთულს ხდის.

გარდა ამისა, არსებობს კონკურენცია ალტერნატიული ტექნოლოგიებისგან, მაგალითად, ნატრიუმ-იონური ბატარეების სახით, რომლებიც ლითიუმს საერთოდ არ საჭიროებენ. მიუხედავად ამისა, Rock Zero-ს დამფუძნებლები დარწმუნებულნი არიან, რომ მათი მეთოდი მინერალების ფართო სპექტრზე იქნება მორგებადი, რადგან დედამიწის ქერქი ძირითადად სილიკატებისგან შედგება.