გლობალური ნავთობის ბაზარი მაღალი არასტაბილურობით ხასიათდება. ინვესტორებს შორის შფოთვა ირანის სავარაუდო გეგმებს უკავშირდება, რომლის მიხედვითაც, აშშ-თან სამშვიდობო შეთანხმების ფარგლებში, ჰორმუზის სრუტეში გამავალ გემებს მუდმივი სატრანზიტო გადასახადი დაუწესდებათ.

ვითარება კიდევ უფრო დაიძაბა მას შემდეგ, რაც სამშაბათს აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ ირანზე ე.წ. „თავდაცვითი დარტყმები“ განახორციელა. მიუხედავად პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის პოზიტიური მინიშნებებისა სამშვიდობო მოლაპარაკებებთან დაკავშირებით, ბაზარზე ურთიერთგამომრიცხავი გზავნილები დომინირებს.

S&P Global Energy-ის პრეზიდენტის, დეივ ერნსბერგერის თქმით, ბაზრის მონაწილეები პოზიციების დაკავებას ერიდებიან, რადგან მოლაპარაკებების პროცესი ბუნდოვანია. განხილვის ერთ-ერთი სცენარი ირანისა და ომანის მიერ სრუტის ერთობლივ რეგულირებასა და „ეკოლოგიური მოსაკრებლის“ დაწესებას ითვალისწინებს.

საფრთხე თავისუფალ ვაჭრობას

ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ საკითხი სცილდება უბრალოდ გადასახადს და ეხება საზღვაო მიმოსვლის თავისუფლების პრინციპს. ჰორმუზის სრუტეზე მსოფლიოს საზღვაო ნავთობის მარაგების დაახლოებით ერთი მეხუთედი გადის.

„საკითხავია, დათანხმდებიან თუ არა გლობალური ბაზრები და მთავრობები რაიმე სახის სატრანზიტო გადასახადის დაწესებას“, — აცხადებს ერნსბერგერი.

ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა ესმაილ ბაღაიმ განაცხადა, რომ „გადასახადი არ არსებობს“, თუმცა იქვე დასძინა, რომ ნავიგაციასა და ეკოსისტემის შენარჩუნებას გარკვეული ხარჯები ახლავს თან.

ფინანსური გავლენა ბაზარზე

საუბარია ნავთობის ტრანზიტზე ბარელზე დაახლოებით 1 აშშ დოლარის ოდენობის მოსაკრებელზე. ერნსბერგერის განმარტებით, როდესაც ნავთობის ფასი მაღალია, ეს თანხა სავაჭრო ბრუნვაზე დიდ გავლენას არ ახდენს, თუმცა ფასების კლების პერიოდში ეს ტვირთი მნიშვნელოვნად იზრდება.

ამჟამად სრუტის გავლით გადაზიდვები ნორმალურ მაჩვენებელზე დაახლოებით 90%-ით დაბალია. მიუხედავად იმისა, რომ სრუტე ოფიციალურად არ არის ჩაკეტილი, ნავთობის ტანკერების მოძრაობა მინიმალურია. ანალიტიკოსების პროგნოზით, მიწოდების ჯაჭვის სრულ აღდგენას შესაძლოა ერთ წლამდე დრო დასჭირდეს.