ნატოს გენერალური მდივნის, მარკ რიუტეს ინიციატივა, რომელიც ალიანსის წევრ სახელმწიფოებს უკრაინისთვის მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 0,25%-ის ოდენობით დამატებითი სამხედრო დახმარების გამოყოფას ავალდებულებდა, უარყოფილია. ბრიტანული გამოცემა The Telegraph-ის ინფორმაციით, გეგმას მხარი არ დაუჭირეს დიდმა ბრიტანეთმა, საფრანგეთმა, ესპანეთმა, იტალიამ და კანადამ.

კონსენსუსის გარეშე დარჩენილი ინიციატივა

მარკ რიუტე იმედოვნებდა, რომ აღნიშნულ გეგმას საბოლოო სახეს 2026 წლის ივლისში, ანკარაში დაგეგმილ ნატოს სამიტზე მისცემდნენ. თუმცა, გენერალურმა მდივანმა ჟურნალისტებთან საუბრისას აღიარა, რომ წინადადება დღის წესრიგიდან მოიხსნა. მიზეზი ალიანსის შიგნით არსებული არასაკმარისი მხარდაჭერაა.

ნატოს გადაწყვეტილების მიღების პროცედურა სრულ კონსენსუსს მოითხოვს. ვინაიდან ხუთმა გავლენიანმა წევრმა უარი განაცხადა, გეგმა ვერ განხორციელდება. რიუტეს არ დაუკონკრეტებია, თუ ვინ იყვნენ ინიციატივის მთავარი მოწინააღმდეგეები, თუმცა მედიისთვის ცნობილი გახდა კონკრეტული ქვეყნების პოზიცია.

ვინ უჭერდა მხარს გეგმას?

The Telegraph-ის წყაროების თანახმად, რიუტეს წინადადებას ნატოს შვიდი წევრი მაინც უჭერდა მხარს. ეს ის ქვეყნებია, რომლებიც უკვე ახორციელებენ უკრაინისთვის შესაბამისი მოცულობის დახმარებას და მათი თავდაცვითი ბიუჯეტის ეს წილი უკვე მიმართულია უკრაინის სამხედრო მხარდაჭერისთვის.

დიდი ბრიტანეთის პოზიცია განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რადგან ის უკრაინის ერთ-ერთ ყველაზე მტკიცე მოკავშირედ ითვლება. ანალიტიკოსების თქმით, ეს გადაწყვეტილება ბრიტანეთის ავტორიტეტისთვის ერთგვარი დარტყმაა. ბრიტანეთი აშშ-ისა და გერმანიის შემდეგ მესამე ადგილზეა უკრაინის ფინანსური მხარდაჭერის კუთხით, თუმცა ეს თანხა ქვეყნის მშპ-ს მხოლოდ 0,1%-ს შეადგენს.

კონტექსტი და რეგიონული გავლენა

აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე წლის მაისში დიდი ბრიტანეთის მთავრობამ რუსული ნავთობპროდუქტების, მათ შორის დიზელისა და საავიაციო საწვავის იმპორტზე აკრძალვა მოხსნა. ეს ნაბიჯი ეკონომიკურ პოლიტიკაში ცვლილებებზე მიუთითებს, რაც შესაძლოა უკავშირდებოდეს საერთაშორისო ბაზრებზე არსებულ ვითარებას.

ალიანსში არსებული უთანხმოება აჩვენებს, რომ უკრაინისთვის ფინანსური ვალდებულებების აღება ნატოს წევრებისთვის სულ უფრო რთული ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ უსაფრთხოების გარანტიები კვლავ დღის წესრიგშია, კონკრეტული საპროცენტო ვალდებულებების აღება ალიანსისთვის პოლიტიკური გამოწვევა რჩება.