რატომ ვწყვეტთ სხვა ადამიანებთან მიახლოებას? პასუხი შესაძლოა ჩვენს ტვინში იმალებოდეს, რომელიც გადაწყვეტილებას ნებისმიერი ფიზიკური მოძრაობის განხორციელებამდე რამდენიმე წამით ადრე იღებს. იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა დაადგინა, რომ სოციალური ქცევა ტვინში გარკვეული აქტივობის ნიმუშით იწყება.

კვლევას დოქტორი ლილა ავიდანი ხელმძღვანელობდა, რომელმაც ედმონდ და ლილი საფრას ტვინის მეცნიერებათა ცენტრის ბაზაზე იმუშავა. მეცნიერებმა შეისწავლეს, თუ როგორ გარდაქმნის ტვინი სოციალურ ინფორმაციას ქმედებად. ექსპერიმენტისთვის მათ ზებრა-თევზები გამოიყენეს, რადგან ეს ორგანიზმი მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, ტვინის აქტივობა უჯრედულ დონეზე რეალურ დროში დააკვირდნენ.

ტვინის მასშტაბური სიგნალი

ექსპერიმენტის ფარგლებში, ერთ-ერთი თევზი აკვირდებოდა მეორეს და მის ქცევაზე რეაგირებდა. ამ პროცესში მკვლევარებმა თევზის მთელი ტვინის აქტივობა აღრიცხეს. შედეგებმა აჩვენა, რომ როდესაც თევზი სხვა თევზთან მიცურვას აპირებდა, ტვინში ცვლილებები მოძრაობამდე რამდენიმე წამით ადრე იწყებოდა.

მნიშვნელოვანია, რომ ეს პროცესი არ არის დამოკიდებული ტვინის მხოლოდ ერთ, სოციალურ ქცევაზე პასუხისმგებელ რეგიონზე. პირიქით, ის ტვინის სხვადასხვა ნაწილის კოორდინირებულ ცვლილებებს მოიცავს. აქტივობა იზრდება პალიუმში (pallium) — ტვინის იმ ნაწილში, რომელიც კომპლექსურ ქცევებს მართავს, პარალელურად კი სხვა ზონებში აქტივობა მცირდება.

სოციალური მოტივაცია და ტვინის ნიმუში

მკვლევარებმა ეს მდგომარეობა „წინასწარი გადაწყვეტილების მდგომარეობად“ განსაზღვრეს. ეს ნიმუში არა მხოლოდ აანონსებდა სოციალურ ქმედებას, არამედ შესაძლებელს ხდიდა ქცევის პროგნოზირებას მანამ, სანამ ის განხორციელდებოდა.

კვლევამ ასევე გამოავლინა კავშირი ნერვული აქტივობის სიმძლავრესა და ინდივიდის სოციალურ მოტივაციას შორის. იმ თევზებს, რომლებსაც უფრო მკაფიო ნერვული ნიმუში ჰქონდათ, სოციალური აქტივობაც უფრო მაღალი ჰქონდათ. ეს მიუთითებს, რომ ტვინის სიგნალი პირდაპირ ასახავს ინდივიდის თანდაყოლილ სოციალურ სწრაფვას.

„ეს კვლევა იდენტიფიცირებას უკეთებს სოციალური მიახლოების ნერვულ ხელწერას, რომელიც მოძრაობამდე ჩნდება. ეს ნიმუში პროგნოზირებს არა მხოლოდ იმას, იქნება თუ არა მომავალი ქმედება სოციალური, არამედ იმასაც, თუ რამდენად მაღალია ინდივიდის სოციალური მოტივაცია“, — განაცხადა დოქტორმა ავიდანმა.

მეცნიერების თქმით, რადგან ტვინის სტრუქტურები მსგავსია სხვადასხვა სახეობაში, ამ აღმოჩენამ შესაძლოა ხიდი გადოს ადამიანის სოციალური ფუნქციების გაგებამდეც. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ მდგომარეობების შესასწავლად, სადაც სოციალური ქცევა დარღვეულია ან შეცვლილია.