მეცნიერთა საერთაშორისო ჯგუფმა აუტიზმის ორი ფარული ბიოლოგიური ქვეტიპი გამოავლინა. კვლევა, რომელიც ჟურნალ Nature Neuroscience-ში გამოქვეყნდა, შესაძლოა საფუძვლად დაედოს აუტიზმის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის სრულიად ახალ, პერსონალიზებულ სტრატეგიას.

იტალიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტისა (IIT) და ნიუ-იორკის Child Mind Institute-ის მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ აუტიზმის სპექტრის მქონე პირებში ტვინის რეგიონებს შორის კომუნიკაცია ორი მკაფიოდ განსხვავებული პატერნით მიმდინარეობს. ეს აღმოჩენა გვაძლევს მინიშნებას, თუ რატომ არის აუტიზმის გამოვლინებები ასეთი მრავალფეროვანი.

რა განსხვავებაა ქვეტიპებს შორის?

კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა შეისწავლეს აუტიზმის მქონე 940 ადამიანის ტვინის სკანირების შედეგები და შეადარეს ისინი 1000-ზე მეტ ნეიროტიპურ ინდივიდს. შედეგად, ორი ძირითადი კატეგორია გამოიკვეთა:

  • ჰიპოკონექტიურობა: ტვინის რეგიონებს შორის კომუნიკაციის შემცირება, რაც სინაფსურ გზებს უკავშირდება.
  • ჰიპერკონექტიურობა: ტვინის რეგიონებს შორის კავშირების გაძლიერება, რაც იმუნურ სისტემასთან დაკავშირებულ ბიოლოგიურ პროცესებზე მიუთითებს.

აღსანიშნავია, რომ კვლევაში მონაწილე აუტიზმის მქონე პირთა დაახლოებით 25% ამ ორ ქვეტიპში გადანაწილდა.

ბიოლოგიური „როზეტას ქვა“

კვლევის ხელმძღვანელებმა, დოქტორმა ალესანდრო გოციმ და დოქტორმა ადრიანა დი მარტინომ, პასუხების საძიებლად თაგვების მოდელები გამოიყენეს. მათ 20 სხვადასხვა მოდელზე ჩაატარეს გენეტიკური და ბიოქიმიური ანალიზი, რათა დაედგინათ, თუ რა პროცესები მიმდინარეობს უჯრედულ დონეზე.

ამ მიდგომამ მეცნიერებს საშუალება მისცა, თაგვების ტვინში აღმოჩენილი ბიოლოგიური „ხელმოწერები“ ადამიანების ტვინის სკანირების შედეგებს შეესაბამებინათ. როგორც დოქტორი დი მარტინო განმარტავს, ეს იყო ბიოლოგიური „როზეტას ქვა“, რომელმაც კავშირი დაამყარა მოლეკულურ მექანიზმებსა და ტვინის სკანირებით დანახულ პატერნებს შორის.

მკვლევარები ხაზს უსვამენ, რომ ეს აღმოჩენა მხოლოდ დასაწყისია. სავარაუდოა, რომ მონაცემთა ბაზების გაზრდასთან ერთად, აუტიზმის სხვა ქვეტიპებიც გამოიკვეთება. თუმცა, უკვე მიღებული შედეგები ცხადყოფს, რომ ბიოლოგიური მარკერები დიაგნოსტიკაში გაცილებით მეტ ინფორმაციას იძლევა, ვიდრე მხოლოდ ქცევითი დაკვირვებები.

ეს კვლევა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ზუსტი მედიცინისკენ, სადაც მკურნალობის კურსი არა ზოგადი სიმპტომების, არამედ პაციენტის ინდივიდუალური ბიოლოგიური თავისებურებების გათვალისწინებით დაიგეგმება.