ადამიანები სოციალურ ცხოვრებას ფენებად აწყობენ: ჩვენ გვყავს მცირე ჯგუფი ახლო მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისა, რომლებთანაც ყველაზე მეტ დროს ვატარებთ, და უფრო ფართო წრე ნაცნობებისა, რომლებთანაც ნაკლებად ინტენსიური კავშირი გვაქვს. როგორც აღმოჩნდა, ეს სტრუქტურა მხოლოდ ადამიანებისთვის არ არის დამახასიათებელი.

უტრეხტის უნივერსიტეტისა და კარლოს III-ის სახელობის მადრიდის უნივერსიტეტის მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფმა დაადგინა, რომ შიმპანზეები და ბონობოები, რომლებიც ჩვენი უახლოესი გენეტიკური ნათესავები არიან, სოციალურ ქსელებს ადამიანური მეგობრობის წრეების მსგავსად აყალიბებენ.

როგორ აგებენ პრიმატები სოციალურ ქსელებს

მკვლევრებმა შიმპანზეებისა და ბონობოების 24 სხვადასხვა ჯგუფში ურთიერთდახმარების, ე.წ. „გრუმინგის“ (ბეწვის წმენდის) პროცესი შეისწავლეს. გრუმინგი პრიმატებისთვის სოციალური კავშირების განმტკიცების მთავარი მექანიზმია.

მათემატიკური მოდელის გამოყენებით, მეცნიერებმა გააანალიზეს, როგორ ანაწილებენ ინდივიდები საკუთარ შეზღუდულ დროსა და ენერგიას ჯგუფის სხვა წევრებთან ურთიერთობისთვის. შედეგებმა აჩვენა, რომ პრიმატების უმეტესობა გრუმინგისთვის გამოყოფილ დროის დიდ ნაწილს მცირე რაოდენობის რჩეულ პარტნიორებს უთმობს, დანარჩენებთან კი მხოლოდ ზედაპირულ კავშირებს ინარჩუნებს.

განსხვავებული მიდგომები: შიმპანზეები vs ბონობოები

მიუხედავად საერთო სტრუქტურისა, ორივე სახეობა განსხვავებულ სტრატეგიას ირჩევს. ბონობოები უფრო თანაბრად ანაწილებენ დროს ჯგუფის წევრებს შორის, რაც მათ სოციალურ ქსელს უფრო გათანაბრებულს ხდის. შიმპანზეები კი, პირიქით, ძალისხმევას მხოლოდ რამდენიმე რჩეულ პარტნიორზე კონცენტრირებენ.

საინტერესოა ასაკობრივი ფაქტორიც. ადამიანების მსგავსად, შიმპანზეები დაბერებასთან ერთად უფრო სელექციურები ხდებიან და ურთიერთობებს მხოლოდ ყველაზე ახლო წრესთან ინარჩუნებენ. ბონობოებში მსგავსი ტენდენცია არ შეინიშნება, რაც შესაძლოა მათი უფრო მოქნილი და თანაბარი სოციალური სისტემით აიხსნას.

რას გვეუბნება ეს ევოლუციაზე

კვლევის წამყვანი ავტორის, ედვინ ვან ლეუვენის თქმით, ეს შედეგები მიუთითებს, რომ სოციალური კავშირების მართვის ფუნდამენტური წესები სხვადასხვა სახეობაში მსგავსია. ეს აღმოჩენა მეცნიერებს ეხმარება უკეთ გაიგონ, თუ როგორ ვითარდებოდა თანამშრომლობა, სოციალური სწავლება და ემოციური კეთილდღეობა ევოლუციის პროცესში.