მეცნიერებმა სისხლის უჯრედების წარმოშობის ისტორია 700 მილიონი წლის წინანდელ პერიოდამდე მიაკვლიეს. კიოტოს უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა შეიმუშავა ახალი ანალიტიკური მეთოდი, რომლითაც შესაძლებელი გახდა სხვადასხვა სახეობის გენეტიკური ნიმუშების შედარება და სისხლის უჯრედების „ევოლუციური ხის“ აგება.

უძველესი კავშირი

კვლევის შედეგად გაირკვა, რომ ადამიანის იმუნური სისტემის უჯრედები, კერძოდ კი მაკროფაგები, ყველაზე მეტად ჰგვანან იმ ერთუჯრედიან ორგანიზმებს, რომლებიც დედამიწაზე მრავალუჯრედიანი სიცოცხლის გაჩენის პარალელურად არსებობდნენ. მაკროფაგები, რომლებიც ჩვენს ორგანიზმში მავნე მიკრობებსა და ნარჩენებს ანადგურებენ, ფაქტობრივად, უძველესი წინაპრების თანამედროვე ანალოგები არიან.

გენი FOS და ევოლუციური ჯაჭვი

მკვლევრებმა ყურადღება გაამახვილეს გენ FOS-ზე, რომელიც თითქმის ყველა ხერხემლიანის სისხლში გვხვდება. აღმოჩნდა, რომ ეს გენი უძველესი ერთუჯრედიანი წინაპრებისგან მომდინარეობს. სწორედ ამ გენეტიკური მასალის ხელახალმა გამოყენებამ მისცა საშუალება ადრეულ ორგანიზმებს, ჩამოეყალიბებინათ სისხლის პირველი უჯრედები.

„როდესაც ვაცნობიერებ, რომ ეს მემკვიდრეობა ჩემს ძარღვებში მიედინება, თავს უფრო ახლოს ვგრძნობ ჩვენს შორეულ წინაპრებთან,“ — აცხადებს კვლევის ავტორი იოსუკე ნაგაჰატა.

როგორ განვითარდა უჯრედები?

ანალიზმა აჩვენა სისხლის უჯრედების დიფერენციაციის კონკრეტული გზა:

  • მაკროფაგები წარმოადგენენ „საწყის წერტილს“.
  • მასტის უჯრედები მაკროფაგებისგან განვითარდნენ.
  • T-უჯრედები და ერითროციტები (წითელი უჯრედები) შემდგომ ეტაპზე მასტის უჯრედებისგან წარმოიქმნენ.
  • B-უჯრედები უშუალოდ მაკროფაგების შტოდან განცალკევდნენ.

ეს აღმოჩენა მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, უკეთ გაიგონ დაავადებების მექანიზმები. კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ სისხლის უჯრედების ევოლუციური ისტორიის გააზრება კიბოსა და სხვა რთული დაავადებების სამკურნალოდ ახალი გზების პოვნაში დაგვეხმარება.