თირკმლის ქრონიკული დაავადება თანამედროვე მედიცინისთვის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ გამოწვევად იქცა. გლობალური ანალიზის თანახმად, რომელიც 2025 წელს გამოქვეყნდა, ამ დიაგნოზის მქონე ადამიანთა რიცხვი 1990 წელს არსებული 378 მილიონიდან 2023 წლისთვის 788 მილიონამდე გაიზარდა. ეს მზარდი სტატისტიკა დაავადებას მსოფლიოს მასშტაბით სიკვდილიანობის წამყვან ათეულში აყენებს.

NYU Langone Health-ის, გლაზგოს უნივერსიტეტისა და ვაშინგტონის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა დაავადების გავრცელების მასშტაბები შეისწავლა. კვლევა, რომელიც ჟურნალ The Lancet-ში დაიბეჭდა, ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ჩატარებულ ყველაზე ყოვლისმომცველ ანალიზად მიიჩნევა.

დაავადება, რომელსაც სიმპტომები ხშირად არ ახლავს

დაავადების საშიშროება მის „ჩუმ“ ბუნებაშია. საწყის ეტაპზე პაციენტებს შესაძლოა სიმპტომები საერთოდ არ ჰქონდეთ, რაც დიაგნოსტირებას ართულებს. თუმცა, მდგომარეობის გაუარესებისას, თირკმელები სისხლიდან ნარჩენებისა და ზედმეტი სითხის გაფილტვრის უნარს კარგავენ, რაც პაციენტს დიალიზის ან ტრანსპლანტაციის საჭიროების წინაშე აყენებს.

სტატისტიკა საგანგაშოა: 2023 წელს თირკმლის დაავადებამ 1.5 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. მკვლევართა განცხადებით, ეს მაჩვენებელი 1993 წელთან შედარებით 6%-ით მეტია, ასაკობრივი კორექტირების გათვალისწინებით.

რისკ-ფაქტორები და გართულებები

კვლევამ გამოავლინა, რომ თირკმლის დაზიანება მხოლოდ ამ ორგანოს არ აზიანებს. ის პირდაპირ კავშირშია გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებთან და გლობალური კარდიოვასკულური სიკვდილიანობის დაახლოებით 12%-ს განაპირობებს. დაავადების განვითარების ძირითადი გამომწვევი მიზეზებია:

  • მაღალი არტერიული წნევა;
  • სისხლში შაქრის მაღალი დონე;
  • სხეულის მასის მაღალი ინდექსი (სიმსუქნე).

ადრეული დიაგნოსტიკის გადამწყვეტი მნიშვნელობა

ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ დაავადების ადრეულ ეტაპზე გამოვლენა პაციენტს მძიმე გართულებებს აარიდებს თავიდან. მედიკამენტური მკურნალობა და ცხოვრების წესის შეცვლა ხშირად საკმარისია იმისთვის, რომ პროცესი შეჩერდეს ან შენელდეს.

„თირკმლის ქრონიკული დაავადება არასაკმარისად დიაგნოსტირებული და არასაკმარისად ნამკურნალევია. აუცილებელია შარდის რეგულარული ტესტირება და პაციენტებისთვის თერაპიაზე ხელმისაწვდომობის გაზრდა“, — აცხადებს კვლევის თანაავტორი, დოქტორი მორგან გრამსი.

მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო ხუთ წელიწადში გამოჩნდა ახალი მედიკამენტები, რომლებიც თირკმლის ფუნქციის შენარჩუნებას უწყობს ხელს, გლობალური უთანასწორობა კვლავ პრობლემად რჩება. დაბალი შემოსავლის მქონე რეგიონებში, როგორიცაა სუბ-საჰარული აფრიკა თუ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზია, დიალიზისა და ტრანსპლანტაციის სერვისები კვლავ ნაკლებად ხელმისაწვდომია.