მანგროს ტყეები, რომლებიც მსოფლიოს სანაპირო ზოლის მცირე ნაწილს იკავებენ, გლობალური კლიმატური ბალანსისთვის გადამწყვეტ როლს ასრულებენ. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი დედამიწის ზედაპირის 1%-ზე ნაკლებს ფარავენ, ოკეანის ეკოსისტემებში არსებული ნახშირბადის დაახლოებით 15%-ს სწორედ ეს ხეები ინახავენ. ახალი კვლევის თანახმად, ზღვის დონის მატება მათ ამ უნარს საფრთხის ქვეშ აყენებს.

ექსეტერის უნივერსიტეტის მეცნიერთა ჯგუფმა კოლუმბიელ და ამერიკელ პარტნიორებთან ერთად შექმნა კომპიუტერული მოდელი, რომელიც ასახავს, თუ როგორ რეაგირებს მანგროს ტყეების ეკოსისტემა ზღვის დონის აწევაზე. კვლევა, რომელიც ჟურნალ Earth's Future-ში გამოქვეყნდა, გვიჩვენებს, რომ ტრადიციული მოლოდინები, თითქოს ზღვის დონის აწევა ნახშირბადის აკუმულაციას ხელს შეუწყობს, ყოველთვის მართებული არ არის.

როგორ ხდება მანგროს ტყეების „დახრჩობა“

მანგროს მცენარეები სპეციალიზებულ პირობებს საჭიროებენ და ზუსტად განსაზღვრული დროით წყალდიდობას მოითხოვენ თითოეული მიქცევა-მოქცევის დროს. თუ ეს პერიოდი ხანგრძლივდება, მცენარეები ვეღარ უძლებენ დატვირთვას, რაც მათ სიკვდილიანობას იწვევს.

დოქტორ არია ივანტოროს განმარტებით, წინა კვლევები ხშირად მხოლოდ ადგილობრივ დაკვირვებებს ეყრდნობოდა, რაც სრულ სურათს არ იძლეოდა. ახალმა მოდელმა გააერთიანა წყლის დინების, ნალექების ტრანსპორტირების, მცენარეთა ზრდისა და ნახშირბადის შენახვის მაჩვენებლები.

„როდესაც მანგროს ტყეები კვდება, ნახშირბადით მდიდარი ნიადაგი ეროზიას განიცდის. შედეგად, ათწლეულების განმავლობაში შენახული ნახშირბადი უკან გარემოში გამოიყოფა და ტყე ნახშირბადის შთანმთქმელიდან მის გამომყოფად იქცევა“, — აღნიშნავენ მკვლევრები.

კლიმატის ცვლილების გრძელვადიანი საფრთხეები

კვლევის ავტორებმა შეაფასეს კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო პანელის (IPCC) მიერ შემუშავებული ზღვის დონის აწევის რამდენიმე სცენარი. მონაცემებმა აჩვენა, რომ ზღვის დონის მატებასთან ერთად, მანგროს ტყეების ნახშირბადის შესანახი პოტენციალი საუკუნის ბოლომდე მკვეთრად შემცირდება.

მანგროს ტყეების როლი მხოლოდ ნახშირბადის შენახვით არ შემოიფარგლება. ისინი სანაპიროებს ქარიშხლებისგან იცავენ, უზრუნველყოფენ ადგილობრივი თემების საარსებო წყაროს და წარმოადგენენ ჰაბიტატს მრავალი სახეობისთვის. მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ სანაპირო ეკოსისტემების დაცვა მოითხოვს მათი სტრუქტურის ჰოლისტურ გააზრებას და კლიმატის ცვლილების რისკების ადრეულ გათვალისწინებას.