კოსმოსური ტექნოლოგიების ისტორიაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა მოხდა: დედამიწის სადამკვირვებლო თანამგზავრმა პირველად შეძლო, დედამიწაზე არსებული ობიექტები ადამიანური რესურსის ჩარევის გარეშე, ავტონომიურად ეპოვა. ეს მიღწევა აპრილში დაფიქსირდა და კოსმოსში ეგრეთ წოდებული „ხედვა-ენის მოდელის“ (VLM) გამოყენების პირველ პრეცედენტად იქცა.

ტრადიციულად, თანამგზავრები დედამიწაზე უზარმაზარი მოცულობის „ნედლ“ მონაცემებს გზავნიან. ამ ინფორმაციას შემდეგ სპეციალისტები ამუშავებენ, რათა დაადგინონ, რა ხდება კონკრეტულ ლოკაციაზე. თუმცა, კომპანია Loft Orbital-ის თანამგზავრმა Yam-9-მა, რომელიც NASA-ს რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიის (JPL) პროგრამული უზრუნველყოფითაა აღჭურვილი, ეს პროცესი მთლიანად შეცვალა.

როგორ მუშაობს კოსმოსური AI?

Yam-9-ის ბორტზე დაინსტალირებულია Google DeepMind-ის Gemma 3 მოდელი. ეს სისტემა სპეციალურად არის ადაპტირებული შეზღუდული ტექნიკური რესურსების პირობებში მუშაობისთვის. ექსპერიმენტის ფარგლებში, მკვლევრებმა თანამგზავრს ბუნებრივი ენით მისცეს დავალება — მაგალითად, ეპოვა ადგილი, სადაც ბუნებრივი ლანდშაფტი ადამიანის მიერ შექმნილ ინფრასტრუქტურას ხვდება, ან დაეფიქსირებინა სარკინიგზო კვანძების მიმდებარე ტერიტორიები. თანამგზავრმა დავალებები წარმატებით შეასრულა.

პროექტის ტექნიკურ ნაწილს NASA JPL-ის გუნდი ხელმძღვანელობდა. მათ შექმნეს პროგრამული პაკეტი NAVI-Orbital, რომელიც Gemma 3-ის მუშაობისთვის საჭირო ბიბლიოთეკებსა და მეხსიერების მოცულობას ამცირებს. ეს აუცილებელი იყო იმისთვის, რომ თანამგზავრზე არსებულ Nvidia Jetson Orin AGX გრაფიკულ პროცესორს სისტემის გაშვება შეძლებოდა.

რატომ არის ეს გარღვევა?

Loft-ის ხელოვნური ინტელექტის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის, პოლ ლასერის თქმით, ეს სისტემა „კოსმოსურ პატრულირებას“ ახალ დონეზე აჰყავს. „თუ თქვენ გაქვთ VLM, შეგიძლიათ დაუსვათ ლოგიკური შეკითხვა: მაგალითად, დააკვირდი ამ საზღვარს და შემატყობინე, როცა რაიმე საეჭვოს დაინახავ“, — აღნიშნავს ლასერი.

ამ ტექნოლოგიის უპირატესობები აშკარაა:

  • მონაცემთა გაფილტვრა: ანალიტიკოსებს აღარ მოუწევთ ათასობით საათის ვიდეომასალის ყურება; მათ მხოლოდ საჭირო, დამუშავებული ინფორმაცია მიეწოდებათ.
  • რეალურ დროში რეაგირება: სისტემა იძლევა შესაძლებლობას, კოსმოსიდან მიღებული ინფორმაცია დაუყოვნებლივ იქნას გამოყენებული გადაწყვეტილების მისაღებად.
  • მასშტაბურობა: Yam-9 არის მხოლოდ დასაწყისი. კომპანიის გეგმაა, შექმნას 50-დან 100-მდე მსგავსი თანამგზავრისგან შემდგარი ქსელი, რომელიც დედამიწის ნებისმიერ წერტილს უწყვეტად დააკვირდება.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს პირველი შემთხვევაა, დარგის ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ სხვა კოსმოსური კომპანიებიც მალე აჰყვებიან ამ ტენდენციას. Planet Labs და Kepler Communications უკვე ატარებენ კვლევებს მსგავსი სისტემების დანერგვაზე. საბოლოო ჯამში, ეს ტექნოლოგია საფუძველს უყრის არა მხოლოდ სადაზვერვო, არამედ სამეცნიერო მიზნებისთვის განკუთვნილ ციფრულ ასისტენტებს, რომლებიც მომავალში შესაძლოა მთვარესა და მარსზე მყოფი ასტრონავტების დამხმარეებად იქცნენ.