პენსილვანიაში მდებარე Century III-ის სავაჭრო ცენტრი, რომელიც თავის დროზე მსოფლიოში სიდიდით მესამე იყო, დღეს მხოლოდ ნანგრევებს წარმოადგენს. შენობა, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში ათასობით ადამიანს მასპინძლობდა, ახლა „მოჩვენება-სავაჭრო ცენტრად“ იქცა — ადგილი, სადაც წარსული, აწმყო და მომავალი ერთმანეთს ერწყმის.

სწორედ ამგვარი სივრცეები გახდა საფუძველი ინტერნეტში პოპულარული ესთეტიკური მიმართულების, რომელსაც „ლიმინალურობას“ უწოდებენ. ეს არის სივრცეების კვლევა, რომლებიც „შუალედური“ ბუნებით გამოირჩევა: ისინი ერთდროულად ნაცნობი და უცხოა, რაც მნახველში მელანქოლიურ დისკომფორტს იწვევს.

ლიმინალური ესთეტიკის ბოლო წლების პოპულარობა ძირითადად 2019 წელს გაჩენილ „Backrooms“-ის ლეგენდას უკავშირდება. 4chan-ზე გავრცელებულმა ფოტომ, სადაც ყვითელი, ცარიელი და ფლუორესცენტული განათებით განათებული ოთახებია გამოსახული, შექმნა ილუზია უსასრულო, ინტერგანზომილებიანი სივრცის შესახებ, სადაც ადამიანი აღარ არსებობს.

ამ ესთეტიკის მთავარი მახასიათებელი ადამიანების სრული არყოფნაა. მნახველი იძულებულია, თავი წარმოიდგინოს სრულიად მარტოდ ამ სივრცეში. ეს განცდა განსაკუთრებით გაძლიერდა პანდემიის პერიოდში, როდესაც მსოფლიო მასშტაბით დაწესებულმა შეზღუდვებმა ქალაქები და სავაჭრო ცენტრები გააუკაცრიელა.

ლიმინალიზმი არ არის მხოლოდ ინტერნეტ-მემი; ის ფესვებს ღრმად დგამს ხელოვნების ისტორიაში. მისი კავშირი სიურრეალიზმთან აშკარაა. მხატვრები, როგორებიც არიან ჯორჯო დე კირიკო და რენე მაგრიტი, ათწლეულების წინ იკვლევდნენ სწორედ იმ სიცარიელესა და არაბუნებრივ პერსპექტივებს, რასაც დღეს „ლიმინალურ სივრცეებს“ ვუწოდებთ.

ამერიკელი რეალისტი ედვარდ ჰოპერი კი, თავისი ნახატებით „Sun in an Empty Room“ ან „Gas“, შეიძლება ჩაითვალოს ამ მიმართულების წინამორბედად. მისი ნამუშევრები ზუსტად გადმოსცემს იმ მარტოობასა და გაუცხოებას, რაც თანამედროვე ლიმინალური ფოტოგრაფიის ფუნდამენტია.

დღეს ლიმინალიზმი იქცა ჩვენი ეპოქის ვიზუალურ ენად. ის ასახავს ციფრული ეპოქის შფოთვას, სადაც ფიზიკური დისტანცია და სოციალური კავშირების გაწყვეტა ყოველდღიურობის ნაწილი გახდა. როგორც თეორეტიკოსი მარკ ფიშერი აღნიშნავდა, ეს არის სამყარო, სადაც შინაგანი სიცარიელე ყველაფერს ფარავს.

ლიმინალიზმი არ ეყრდნობა ხელოვნურ ინტელექტს — პირიქით, მისი თემები მკაცრად კრძალავენ AI-გენერირებულ კონტენტს. აქ მთავარია რეალური სამყაროს ის კუთხეები, რომლებიც შემთხვევით აღმოჩენილი, მაგრამ ფსიქოლოგიურად მძიმე და იდუმალია.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოძრაობა ციფრული პლატფორმებიდან იღებს სათავეს, ის ემსახურება კრიტიკული აზროვნების დემოკრატიზაციას. ესთეტიკა, რომელიც არ საჭიროებს გალერეებსა და მუზეუმებს, პირდაპირ მიმართავს ჩვენს თანამედროვე შფოთვას და გვაიძულებს, სხვა თვალით შევხედოთ მიტოვებულ, „შუალედურ“ გარემოს.