მსოფლიო მასშტაბით ქვეყნები სოციალური ქსელების შეზღუდვის გზას ადგებიან. 2025 წლის დეკემბერში ავსტრალიამ 16 წლამდე ასაკის მოზარდებს პლატფორმებით სარგებლობა აუკრძალა. ანალოგიურ ნაბიჯებს განიხილავენ საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, კანადა, საბერძნეთი და სხვა სახელმწიფოები. პოლიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ ეს გადაწყვეტილება ახალგაზრდების ფსიქიკურ ჯანმრთელობას დაიცავს, თუმცა მეცნიერები ამ მოსაზრებას ეჭვქვეშ აყენებენ.

არსებობს თუ არა რეალური მტკიცებულება?

კლინიკური ფსიქოლოგი და მკვლევარი მონიკა ნეფ ლინდი აცხადებს, რომ სოციალური ქსელების აკრძალვის ეფექტურობის დამადასტურებელი სამეცნიერო კვლევა არ არსებობს. მისი თქმით, არცერთ ექსპერიმენტს არ შეუსწავლია 16 წლამდე ასაკის პირებზე დაწესებული აკრძალვების გავლენა.

უფრო მეტიც, ზრდასრულებზე ჩატარებული კვლევებიც კი სუსტ ან ნულოვან შედეგებს აჩვენებს. ექსპერიმენტების 40%-ში სოციალური ქსელების შეზღუდვამ გამოიწვია მარტოობის განცდის ზრდა ან ცხოვრებით კმაყოფილების შემცირება.

აკრძალვების საშიში შედეგები

ექსპერტები მიუთითებენ, რომ აკრძალვებს შესაძლოა უარყოფითი შედეგები მოჰყვეს:

  • კონფიდენციალურობის დარღვევა: ასაკის გადამოწმების ტექნოლოგიები ხშირად ცდება, განსაკუთრებით ფერადკანიანებისა და მოზარდების შემთხვევაში.
  • ინფორმაციული იზოლაცია: სკოლები და ახალგაზრდული ორგანიზაციები სოციალურ ქსელებს კომუნიკაციის მთავარ არხად იყენებენ.
  • აკრძალვის გვერდის ავლის მცდელობები: მოზარდები სავარაუდოდ შექმნიან ყალბ „ზრდასრულთა“ ანგარიშებს, რითაც დაკარგავენ მშობლების კონტროლისა და უსაფრთხოების ფილტრების მხარდაჭერას.

რა არის საჭირო რეალური შედეგისთვის?

მკვლევართა ჯგუფი მოუწოდებს მთავრობებს, ნაჩქარევი აკრძალვების ნაცვლად, ფოკუსირდნენ არსებული პოლიტიკის საფუძვლიან შეფასებაზე. ავსტრალიის მაგალითი ცხადყოფს, რომ აკრძალვიდან სამი თვის შემდეგ, 16 წლამდე ასაკის მომხმარებელთა 70%-მა მაინც შეინარჩუნა აქტიური ანგარიშები.

მეცნიერები სთავაზობენ ალტერნატიულ მიდგომას: ნაცვლად აკრძალვისა, საჭიროა მრავალმხრივი კვლევა, რომელიც დაეფუძნება როგორც თვითშეფასებას, ისე ქცევით მონაცემებს. მთავარი მიზანი უნდა იყოს არა რესურსების ჩამორთმევა, არამედ ციფრული სივრცის გაუმჯობესება.