სამშენებლო სექტორი თანამედროვე ეკონომიკაში ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური გამონაკლისია. მაშინ, როდესაც წარმოების სხვა დარგები ტექნოლოგიური პროგრესის წყალობით მუდმივად იხვეწება და იაფდება, სახლების მშენებლობა ამ ტენდენციას არ ექვემდებარება. სტატისტიკა აჩვენებს, რომ სამშენებლო ხარჯები თითქმის ყოველთვის ინფლაციის პარალელურად ან მასზე მაღალი ტემპით იზრდება.

რატომ არ მუშაობს „მასშტაბის ეკონომიკა“?

ეკონომიკური თეორიის მიხედვით, წარმოების მოცულობის ზრდასთან ერთად, ერთეული პროდუქციის თვითღირებულება უნდა მცირდებოდეს. ამას მასშტაბის ეკონომიკას უწოდებენ. თუმცა, საცხოვრებელი სახლების მშენებლობაში ეს ეფექტი მინიმალურია. მიზეზი მარტივია: სახლის მშენებლობის პროცესში ნედლეულისა და საბოლოო პროდუქტის ღირებულებებს შორის სხვაობა ისედაც ძალიან მცირეა, რაც ოპტიმიზაციისთვის დიდ რესურსს არ ტოვებს.

ბაზრის ფრაგმენტაცია და მცირე კომპანიების დომინირება

აშშ-ის მაგალითზე, სადაც წელიწადში მილიონზე მეტი საცხოვრებელი სახლი შენდება, ინდუსტრია მაინც უკიდურესად ფრაგმენტირებულია. ჰარვარდის კვლევის მიხედვით, ქვეყანაში 65 000-ზე მეტი სამშენებლო კომპანია ოპერირებს. ოთხი უმსხვილესი მოთამაშე ბაზრის მხოლოდ 18%-ს აკონტროლებს, მაშინ როდესაც ავტომობილების წარმოებაში ეს მაჩვენებელი 58%-ია.

სამშენებლო კომპანიები, მიუხედავად მათი ზომისა, დღესაც იმავე მეთოდებს იყენებენ, რასაც მცირე ზომის ფირმები.

ყველაზე დიდი დეველოპერები, როგორებიც არიან Lennar და D.R. Horton, ფაქტობრივად არ აშენებენ სახლებს საკუთარი ძალებით. ისინი სამუშაოს ადგილობრივ კონტრაქტორებს ანდობენ. ეს სტრუქტურა ზღუდავს ინოვაციების დანერგვას, რადგან ტექნოლოგიური ცოდნა და მეთოდოლოგია ყველასთვის ხელმისაწვდომია და არცერთ კომპანიას არ გააჩნია უნიკალური უპირატესობა.

ქარხნული მშენებლობის მითი

მრავალი წლის განმავლობაში ითვლებოდა, რომ სამშენებლო პროცესის ქარხანაში გადატანა (პრეფაბრიკაცია) პრობლემას გადაჭრიდა. პრაქტიკამ აჩვენა, რომ ხარჯების დანაზოგი ხშირად არც კი მატერიალიზდება. უმსხვილესი დეველოპერებიც კი ვერ ახერხებენ მნიშვნელოვანი უპირატესობის მიღებას მასალების მასობრივი შესყიდვითაც კი; დანაზოგი ერთ სახლზე დაახლოებით 9 500 დოლარის ფარგლებში მერყეობს, რაც საერთო ხარჯებთან შედარებით უმნიშვნელოა.

საბოლოო ჯამში, სახლის მშენებლობა რჩება პროცესად, რომელიც ჯიუტად ეწინააღმდეგება ეფექტიანობის ზრდას. სანამ სამშენებლო მეთოდოლოგია არ შეიცვლება, მასშტაბის ზრდა მხოლოდ გეოგრაფიულ გაფართოებას ნიშნავს და არა ტექნოლოგიურ გარღვევას.