კამბოჯის ოპოზიციის ყოფილი ლიდერი კემ სოკა, რომელიც 27-წლიან პატიმრობას იხდიდა, სამეფო შეწყალების საფუძველზე გათავისუფლდა. გადაწყვეტილება ქვეყნის ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა და ამჟამად სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელმა, ჰუნ სენმა გამოაცხადა.

პოლიტიკური დევნა თუ სამართლიანობა?

კემ სოკა, რომელიც „კამბოჯის ეროვნული გადარჩენის პარტიას“ (CNRP) ხელმძღვანელობდა, 2017 წელს დააკავეს. დაპატიმრების მიზეზი გახდა ვიდეოჩანაწერი, სადაც სოკა აცხადებდა, რომ აშშ-ის პროდემოკრატიული ჯგუფებისგან მხარდაჭერას იღებდა. 2023 წელს სასამართლომ მას სახელმწიფო ღალატის მუხლით 27 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.

ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები აღნიშნულ საქმეს პოლიტიკურად მოტივირებულს უწოდებენ. თავად სოკა 2023 წლიდან შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა. მიუხედავად შეწყალებისა, მას კვლავ ეკრძალება ქვეყნის დატოვება მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში, რაც მის პოლიტიკურ აქტივობას პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის.

შეწყალების კონტექსტი

ჰუნ სენმა, რომელიც კამბოჯას თითქმის ოთხი ათეული წელი მართავდა, შეწყალების შესახებ ფეისბუქზე თავად დაწერა და თან დაურთო მეფე ნოროდომ სიჰამონის სახელით გაცემული ბრძანებულების ფოტო. მისმა შვილმა, მოქმედმა პრემიერ-მინისტრმა ჰუნ მანეტმა, ეს ნაბიჯი „ეროვნული ერთიანობის გაძლიერებისკენ გადადგმულ ნაბიჯად“ შეაფასა.

საერთაშორისო ორგანიზაციები, მათ შორის Human Rights Watch, მიესალმებიან პატიმრობის დასრულებას, თუმცა აკრიტიკებენ შეზღუდვებს. „ჰუნ სენის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ ასწორებს უსამართლობას, მაგრამ სოკასთვის პოლიტიკურ საქმიანობასა და ქვეყნიდან გასვლაზე აკრძალვის დატოვება სამწუხაროა“, — აცხადებს ორგანიზაციის აზიის დირექტორი ელეინ პირსონი.

ისტორიული ფონი

კემ სოკას პარტია 2013 წლის არჩევნებზე ჰუნ სენის მმართველ პარტიას სერიოზულ კონკურენციას უწევდა. 2017 წლის დაპატიმრებამ და შემდგომმა რეპრესიებმა კამბოჯა ფაქტობრივად ერთპარტიულ სახელმწიფოდ აქცია. იმავე პერიოდში დაიხურა დამოუკიდებელი მედიასაშუალებებიც, რასაც საერთაშორისო საზოგადოების მხრიდან მწვავე კრიტიკა მოჰყვა.

ამჟამად ჰუნ სენი კვლავ ინარჩუნებს დიდ გავლენას ქვეყანაში, მაშინ როცა მეფე ნოროდომ სიჰამონი საზღვარგარეთ სამედიცინო მკურნალობას გადის.