აშშ-სა და ირანს შორის ურთიერთგაგების მემორანდუმი (MoU) ოფიციალურად გაფორმდა. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა, ესმაილ ბაღაიმ დაადასტურა, რომ დოკუმენტს ორივე მხარემ ელექტრონული ხელმოწერით დაუდასტურა თანხმობა. შეთანხმება ძალაში უკვე შესულია.

რა ითვალისწინებს შეთანხმება?

მემორანდუმი მიზნად ისახავს საომარი მოქმედებების შეჩერებას და შემდგომი დიპლომატიური მოლაპარაკებების დაწყებას. მიუხედავად იმისა, რომ მხარეებს ჟენევაში დაგეგმილი ჰქონდათ ხელმოწერის ცერემონია, ელექტრონული ფორმატის გამო შეხვედრა გაუქმდა. მოლაპარაკებების ჯგუფები კვლავ შვეიცარიაში რჩებიან, თუმცა უშუალო შეხვედრის საკითხი კვლავ განხილვის პროცესშია.

შეთანხმების თანახმად, მხარეებს 60 დღე აქვთ საბოლოო შეთანხმების მისაღწევად. ამ პერიოდში აშშ-მა უნდა უზრუნველყოს ირანის რეკონსტრუქციისთვის 300 მილიარდი დოლარის მოძიება რეგიონული პარტნიორების ჩართულობით, ასევე ეტაპობრივად გააუქმოს სანქციები და გასცეს ნებართვები ირანული საწვავის ექსპორტზე.

ორმხრივი პოზიციები და გამოწვევები

ირანული მხარე შეთანხმებას საკუთარ გამარჯვებად აფასებს. მოლაპარაკებების ჯგუფის ხელმძღვანელმა, მოჰამად ბაღერ გალიბაფმა განაცხადა, რომ შეთანხმება აშშ-ის მიზნების მარცხს ნიშნავს. მეტიც, თეირანმა უკვე გააჟღერა პოზიცია, რომ ჰორმუზის სრუტე აღარ დაბრუნდება ომამდელ მდგომარეობას, კერძოდ კი, სრუტის გამოყენებისთვის ირანი მომსახურების საფასურის დაწესებას გეგმავს.

აშშ-ის ადმინისტრაცია, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ხელმძღვანელობით, მემორანდუმს არა საბოლოო გარიგებად, არამედ მხოლოდ მოლაპარაკებების წინა პირობად განიხილავს. თეთრმა სახლმა ოფიციალური განცხადება ჯერ არ გაუვრცელებია, თუმცა ადმინისტრაციის წარმომადგენლები აქტიურად მუშაობენ ამერიკულ საზოგადოებასა და პოლიტიკურ წრეებში არსებული უკმაყოფილების ჩასაცხრობად.

კრიტიკოსები, მათ შორის რესპუბლიკელთა ნაწილი, აშშ-ის მთავრობას ირანის მიმართ ზედმეტად რბილი პოლიტიკის გატარებაში ადანაშაულებენ. საკითხი განსაკუთრებით მწვავეა აშშ-ის შიდა პოლიტიკურ ასპარეზზე, სადაც ტრამპს მუდმივად მოუწოდებდნენ ირანის მიმართ ხისტი პოზიციის შენარჩუნებას.