საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა ევროკავშირის წევრი ქვეყნებისთვის ვეტოს უფლების გადახედვის თაობაზე დაწყებული დისკუსია „სახიფათოდ“ შეაფასა. პაპუაშვილის განცხადებით, ინიციატივა, რომელიც ახალ წევრებს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში გარკვეული შეზღუდვების დაწესებას გულისხმობს, „ქვეყნების სამართლებრივ სეგრეგაციას“ წარმოადგენს.

რა გახდა კრიტიკის საფუძველი?

პაპუაშვილის განცხადება ევროკავშირის გაფართოების საკითხებში კომისარ მარტა კოსის კომენტარს მოჰყვა. ევროკავშირის საგარეო საქმეთა საბჭოს სხდომის პარალელურად, კოსს ჰკითხეს, თუ როგორ უზრუნველყოფს ბლოკი ახალი წევრების, მაგალითად უკრაინის მიერ ვეტოს უფლების გამოყენებისგან თავის შეკავებას მნიშვნელოვან საგარეო პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებში.

კომისარმა აღნიშნა, რომ მონტენეგროსთვის მზადდება „ახალი თაობის“ გაწევრიანების ხელშეკრულება, რომელიც მოიცავს გარკვეულ უსაფრთხოების მექანიზმებს. ეს მექანიზმები, სავარაუდოდ, უკავშირდება კანონის უზენაესობის, სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და მედიის თავისუფლების სტანდარტებს. ამასთან, შესაძლოა საუბარი იყოს „ორსაფეხურიან“ გაწევრიანებაზე, რაც დროებით შეზღუდავს ახალი წევრების ვეტოს უფლებას.

„ორუელისეული“ სცენარი

შალვა პაპუაშვილის შეფასებით, ეს მიდგომა ევროკავშირის ფუნდამენტურ პრინციპებს ცვლის. „ეს ნიშნავს, რომ ევროკავშირს შეეძლება გადაწყვეტილებები მიიღოს საქართველოსთვის ეგზისტენციალური მნიშვნელობის საკითხებზე, საქართველოს რეალური მონაწილეობის გარეშე“, - განაცხადა პარლამენტის თავმჯდომარემ.

მან ხაზი გაუსვა, რომ თუ მსგავსი ცვლილებები განხორციელდება, ევროკავშირი აღარ იქნება ის გაერთიანება, რომელშიც საქართველომ 2022 წელს გაწევრიანებაზე განაცხადი შეიტანა. პაპუაშვილმა პარალელი გაავლო საბჭოთა კავშირის პერიოდთან და აღნიშნა, რომ საქართველო „ნომინალური და არათანასწორი წევრობის“ გამოცდილებას აღარ გაიმეორებს.

„თუ ეს იდეა განხორციელდება, ეს აღარ იქნება ის კავშირი, რომელშიც საქართველო აპირებდა გაწევრიანებას. ეს იქნება ორუელისეული სამყარო, სადაც ყველა თანასწორია, მაგრამ ზოგი უფრო თანასწორია“, - აღნიშნა პაპუაშვილმა.

პარლამენტის თავმჯდომარის თქმით, ევროკავშირის დევიზი „ერთიანობა მრავალფეროვნებაში“ შესაძლოა შეიცვალოს პრინციპით „არ გადაუხვიო საერთო ხაზს“. მისი აზრით, კანდიდატი ქვეყნები გაერთიანებაში მხოლოდ იმ შემთხვევაში შევლენ, თუ მათი ხმა მხოლოდ „დეკორატიულ ფუნქციას“ შეასრულებს.

კონტექსტი და მოლოდინები

აღსანიშნავია, რომ ევროკავშირის მხრიდან მსგავსი დაცვითი მექანიზმების განხილვა ნაწილობრივ უკავშირდება ბოლო წლებში უნგრეთის მიერ ვეტოს უფლების ხშირ გამოყენებას, რამაც ბლოკის შიგნით სერიოზული შეფერხებები გამოიწვია. ამ ფონზე, ევროპელი ლიდერები ცდილობენ გაფართოების პროცესი უფრო ეფექტური გახადონ და თავიდან აიცილონ გადაწყვეტილების მიღების პროცესის პარალიზება.

საქართველოს მთავრობამ, რომელსაც 2024 წელს გაწევრიანების პროცესი შეჩერებული აქვს, აღნიშნული დისკუსია ევროპულ ღირებულებებთან შეუსაბამოდ მიიჩნია. პაპუაშვილის განცხადებით, ევროკავშირმა დაუყოვნებლივ უნდა შეწყვიტოს ამ „სახიფათო იდეის“ განხილვა, რადგან დისკუსიის დაწყებამ უკვე მიაყენა ზიანი კანდიდატი ქვეყნების აღქმას გაერთიანებაში.