28 მაისს, ერევანში გამართულ სამხედრო აღლუმზე სომხეთმა საზოგადოებას ახალი საჰაერო თავდაცვის სისტემა წარუდგინა. ოფიციალური დიქტორის განცხადებით, მოკლე რადიუსის თვითმავალი სისტემა „მორიელი“ დაბალ სიმაღლეზე მფრენი ობიექტების, მათ შორის უპილოტო საფრენი აპარატების გასანადგურებლად არის შექმნილი.

თუმცა, სისტემის ვიზუალურმა მხარემ და ტექნიკურმა პარამეტრებმა საერთაშორისო ექსპერტებს შორის კითხვები გააჩინა. სამხედრო ანალიტიკოსი სირუს ამერიანი მიიჩნევს, რომ „მორიელი“ სინამდვილეში ირანული წარმოების სისტემა AD-08 Majid-ია. მისი შეფასებით, სისტემების კომპონენტებისა და სტრუქტურის მსგავსება 99,5%-ს შეადგენს.

ირანული კვალი და სომხეთის პოზიცია

სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ არც დაადასტურა და არც უარყო სისტემის ირანული წარმომავლობა. ეს პრაქტიკა ახალი არ არის: ერევანი ხშირად მიმართავს ტექნიკისთვის ადგილობრივი სახელების დარქმევას, რათა თავიდან აიცილოს გეოპოლიტიკური გართულებები. მაგალითად, ფრანგულ Caesar-ის ჰაუბიცებს სომხეთში „არამაზდი“ უწოდეს.

თუ ინფორმაცია დადასტურდა, სომხეთი „მაჯიდის“ პირველი უცხოელი მყიდველი გახდება. ანალიტიკოსების თქმით, ირანმა, სავარაუდოდ, სისტემის ბაზად იტალიური Iveco გამოიყენა, რაც სომხეთისთვის მისი ექსპორტის შესაძლებლობას უფრო ამარტივებს.

გეოპოლიტიკური კონტექსტი

სამხედრო აღლუმი იმ ფონზე ჩატარდა, როდესაც ნიკოლ ფაშინიანის მთავრობა აქტიურად ცდილობს საგარეო პოლიტიკური ვექტორის გადატანას. სომხეთი ურთიერთობების გაღრმავებას ვაშინგტონსა და ევროკავშირთან გეგმავს, რასაც რუსეთის მხრიდან კრიტიკა მოჰყვა.

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა აღლუმამდე ცოტა ხნით ადრე ფაშინიანს მხარდაჭერა საჯაროდ გამოუცხადა. მიუხედავად ამისა, რეგიონული რეალობა სომხეთს აიძულებს, შეინარჩუნოს პრაგმატული ურთიერთობები მეზობელ ირანთან, რომელიც ქვეყნისთვის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური პარტნიორი და სატრანზიტო მარშრუტია.

„არმიის ტრანსფორმაცია ომისთვის კი არა, მშვიდობისთვის ხდება“, — განაცხადა პრემიერ-მინისტრმა აღლუმზე. მისი თქმით, ახალი შეიარაღების შეძენა 2023 წლის კონფლიქტის შემდეგ სომხეთის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერების ნაწილია.