ენდომეტრიოზი: „უხილავი“ დაავადება, რომელიც მილიონობით ქალს აუტანელ ტკივილს აყენებს

ყოველ მეათე ქალს რეპროდუქციულ ასაკში ენდომეტრიოზი აქვს, თუმცა დიაგნოზის დასმა წლები გრძელდება.

გიორგი ლომიძე

6 ივნისი, 2026 · 14:072 წუთის წასაკითხი

ქალი, რომელიც ენდომეტრიოზით გამოწვეულ ტკივილს ებრძვის — ფოტო: BBC Health

გააზიარე

რა ვიცით ჯერჯერობით

ენდომეტრიოზი სისტემური ანთებითი დაავადებაა და არა უბრალოდ მტკივნეული მენსტრუაცია.
დაავადება მსოფლიოში 176 მილიონზე მეტ ქალს აწუხებს.
დიაგნოზის დასმას საშუალოდ თითქმის ათი წელი სჭირდება.
ენდომეტრიოზისთვის დღეისათვის განკურნება არ არსებობს, მკურნალობა მხოლოდ სიმპტომების მართვას ისახავს მიზნად.

BBC Emma Barnett, a woman with long, blonde hair and tortoishell glasses, pictured in close-up as she tilts her head to one side while listening during an interview

ქლოე 26 წლისაა და ცხოვრებაში ერთ-ერთ ყველაზე რთულ გადაწყვეტილებას იღებს. ენდომეტრიოზით გამოწვეული „საშინელი“ ტკივილის გამო, რომელსაც ქირურგიული ჩარევებიც ვერ შველის, ის საშვილოსნოს ამოკვეთას გეგმავს. ეს ნიშნავს, რომ მას შვილის გაჩენის შესაძლებლობა აღარ ექნება.

„მე იმ წერტილამდე მივედი, როცა ბავშვის მოვლა ფიზიკურად არ შემიძლია. ეს არ იქნება სამართლიანი. მინდა, ყველაფერი ამოვიღო, რომ ცხოვრების ხარისხი მაინც გავიუმჯობესო“, — ამბობს ის ედინბურგში, საკუთარ სახლში.

ენდომეტრიოზი, რომელიც რეპროდუქციული ასაკის ყოველ მეათე ქალს აწუხებს, ხშირად „უხილავ“ დაავადებად რჩება. არსებობს მცდარი შეხედულება, თითქოს ეს მხოლოდ მტკივნეული მენსტრუაციაა. რეალურად, ეს არის სისტემური ანთებითი პროცესი, როდესაც საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსის მსგავსი უჯრედები ორგანიზმის სხვა ნაწილებში — მაგალითად, ნაწლავებსა თუ ფილტვებში — იწყებს ზრდას.

Madalitso, a woman who has part of her hair dyed pink and who wears a red top with hearts on it, clasps her hands as sits at her kitchen table with a hot drink in a travel mug.

ყოველთვიური ჰორმონალური ციკლის დროს ეს ქსოვილები სქელდება და სისხლდენას იწყებს, რაც მიმდებარე ორგანოების ანთებას და ნაწიბურების წარმოქმნას იწვევს. პაციენტები აღწერენ ამას, როგორც „ძვლების გამანადგურებელ“ ტკივილს, რომელიც ყოველდღიურ საქმიანობას შეუძლებელს ხდის.

Chloe, a woman with long, red hair and who is wearing a button-up denim jacket, sits at a table talking to the BBC's Emma Barnett, who is visible from behind close to the camera, while light streams in behind her from what looks like a patio door.

დიაგნოსტირების პროცესი ხშირად წლებს ითვლის. დიდ ბრიტანეთში საშუალოდ 9 წელი და 4 თვეა საჭირო, ხოლო ეთნიკური უმცირესობებისთვის ეს პერიოდი 11 წლამდე იზრდება. იყო შემთხვევები, როდესაც პაციენტებს 25 წელი დასჭირდათ დიაგნოზის მისაღებად, რადგან ტკივილის მიზეზად ხშირად სხვა ორგანოებს, მაგალითად, აპენდიქსს მიიჩნევდნენ.

The BBC's Emma Barnett sits on the left in an armchair holding some papers while to the right is former Health Secretary Wes Streeting sitting opposite. He has short brown hair and wears a navy suit, a blue shirt and a dark tie. He clasps his hands together, while behind them Parliament's Victoria Tower can be seen through the window, rising up over the rooftops.

დაავადება, რომელიც მსოფლიოში 176 მილიონზე მეტ ქალს აწუხებს, ჯერჯერობით განუკურნებელია. ქირურგიული ჩარევა ზოგჯერ მხოლოდ დროებით შვებას იძლევა. ეკონომიკური თვალსაზრისით, ეს მდგომარეობა უზარმაზარ ზიანს აყენებს საზოგადოებას — მხოლოდ ბრიტანეთის ეკონომიკას ის წელიწადში 12,5 მილიარდი ფუნტი უჯდება, რადგან ბევრი ქალი იძულებულია სამსახურიდან წავიდეს.

ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ საჭიროა მკურნალობის სტანდარტიზებული გეგმა, რაც ამჟამად არ არსებობს. ამის საპირისპიროდ, დიაბეტსა და დემენციას მსგავსი სტრუქტურული მიდგომები აქვთ, მიუხედავად იმისა, რომ ენდომეტრიოზით დაავადებულთა ოფიციალური რაოდენობა ბევრად აღემატება სხვა ქრონიკული დაავადებების მქონე პირთა რიცხვს.

სამედიცინო სფერო ამ გამოწვევის წინაშე დგას, თუმცა პაციენტები კვლავ ითხოვენ მეტ ყურადღებას კვლევებსა და დაფინანსებაზე. „ჩვენ არ შეგვიძლია უგულებელვყოთ დაავადება, რომელიც ქალებს ცხოვრებას უნგრევს“, — აცხადებენ მკვლევრები.

რატომ აქვს ამას მნიშვნელობა

საქართველოში ქალთა ჯანმრთელობის და რეპროდუქციული პრობლემების შესახებ დისკუსია ხშირად სტიგმატიზებულია. ენდომეტრიოზის გვიანი დიაგნოსტირება და სათანადო სამედიცინო პროტოკოლების ნაკლებობა გლობალური პრობლემაა, რომელიც საქართველოს ჯანდაცვის სისტემისთვისაც აქტუალურია. პაციენტების ინფორმირებულობა და დროული დიაგნოსტიკა არის ერთადერთი გზა ქალთა შრომისუნარიანობისა და ცხოვრების ხარისხის შესანარჩუნებლად.

ხშირად დასმული კითხვები

დაავადების მთავარი ნიშანია ძლიერი, ცხოვრების ხარისხზე მოქმედი ტკივილი, რომელიც ხშირად ციკლთან არის დაკავშირებული.
დაავადება ხშირად მრავალმხრივია და შეიძლება აზიანებდეს სხვადასხვა ორგანოს, რის გამოც სიმპტომები სხვა დაავადებებთან აირევა.
არა, ამ ეტაპზე დაავადების სრული განკურნება შეუძლებელია, თუმცა არსებობს მეთოდები ტკივილის შესამსუბუქებლად.