წლების განმავლობაში მეცნიერები მიიჩნევდნენ, რომ დედამიწის კლიმატის მკვეთრი ცვლილებები ძირითადად მყინვარების მასშტაბურ ზრდასა და დნობას უკავშირდებოდა. თუმცა, ჩინეთის გეომეცნიერებათა უნივერსიტეტის პროფესორის, ჩენგშან ვანგის ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა ახალმა კვლევამ ეს თეორია ეჭვქვეშ დააყენა.

საერთაშორისო ჯგუფმა, რომელშიც ბელგიელი, ავსტრიელი და ჩინელი მკვლევარები შედიოდნენ, შეისწავლა ჩინეთის სონგლიაოს აუზში მოპოვებული ნალექი ქანები. ეს ნიმუშები დაახლოებით 83 მილიონი წლის წინანდელია, როდესაც დედამიწა ე.წ. „სათბურის“ პერიოდში იმყოფებოდა — ატმოსფეროში CO2-ის მაღალი დონით და პოლარული ყინულების თითქმის სრული არარსებობით.

ორბიტალური რხევების გავლენა

კვლევამ აჩვენა, რომ დედამიწის ღერძის ნელი რხევა, რომელსაც აქსიალური პრეცესია ეწოდება, კლიმატზე პირდაპირ გავლენას ახდენს. ეს მოძრაობა, რომელიც დაახლოებით 26 000 წელიწადს გრძელდება, ელიფსურ ორბიტასთან ერთად ქმნის კლიმატურ ციკლებს 19 000 და 23 000 წლის ინტერვალით.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ტროპიკული რეგიონები. იქ მზის რადიაციის განაწილება განსხვავდება დანარჩენი პლანეტისგან, რაც 5 000-წლიან კლიმატურ ციკლებს წარმოშობს. სწორედ ეს ციკლები იყო პასუხისმგებელი დინოზავრების ეპოქაში ტენიან და მშრალ პერიოდებს შორის სწრაფ მონაცვლეობაზე.

მომავლის ანალოგია

მეცნიერების თქმით, 83 მილიონი წლის წინ ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის კონცენტრაცია მილიონზე 1 000 ნაწილს (ppm) შეადგენდა. ეს მაჩვენებელი თითქმის ემთხვევა თანამედროვე პროგნოზებს, თუ რა დონის იქნება CO2 ამ საუკუნის ბოლოსთვის.

ვენის უნივერსიტეტის პალეოკლიმატოლოგ მაიკლ ვაგრეიხის განცხადებით, კრეტული პერიოდის სათბურის კლიმატი ჩვენი პლანეტის მომავლის შესასწავლად ერთ-ერთი საუკეთესო ანალოგია. კვლევის ავტორები მიიჩნევენ, რომ მაღალი სიხშირის კლიმატური რყევები, რომლებიც დინოზავრების დროს ხდებოდა, შეიძლება მომავალშიც განმეორდეს.

ეს აღმოჩენა გვაჩვენებს, რომ დედამიწის კლიმატური სისტემა გაცილებით მოქნილი და მგრძნობიარეა ორბიტალური ცვლილებების მიმართ, ვიდრე აქამდე გვეგონა. ეს პროცესები არ არის დამოკიდებული მხოლოდ ყინულის საფარის არსებობაზე, რაც კლიმატური მოდელების პროგნოზირების ახალ შესაძლებლობებს აჩენს.