წლების განმავლობაში არსებობდა შეხედულება, რომ კიბოს რისკის შესამცირებლად საკმარისი იყო რაციონში ცხიმების საერთო რაოდენობის შემცირება. თუმცა, იელის მედიცინის სკოლის მეცნიერების უახლესი კვლევა, რომელიც ჟურნალ Cancer Discovery-ში გამოქვეყნდა, ამ საკითხს გაცილებით რთულ ჭრილში წარმოაჩენს.

კვლევის თანახმად, გადამწყვეტი ფაქტორი არის არა ცხიმის მოცულობა, არამედ მისი კონკრეტული ტიპი. ზოგიერთი ცხიმოვანი მჟავა სიმსივნის ზრდას უწყობს ხელს, ხოლო ზოგიერთი — პირიქით, აქტიურად თრგუნავს მას.

ოლეინის მჟავა და სიმსივნის ზრდა

ერთ-ერთი ყველაზე მოულოდნელი აღმოჩენა ოლეინის მჟავას უკავშირდება. ეს არის ძირითადი ცხიმოვანი მჟავა, რომელსაც ზეითუნის ზეთი შეიცავს. მიუხედავად იმისა, რომ მას გულ-სისხლძარღვთა სისტემისთვის სასარგებლოდ მიიჩნევენ, მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ ის პანკრეასის სადინროვანი ადენოკარცინომის (PDAC) დროს სიმსივნის ზრდას აჩქარებს.

PDAC პანკრეასის კიბოს ყველაზე გავრცელებული და აგრესიული ფორმაა. სტატისტიკის მიხედვით, დიაგნოზის დასმიდან ხუთწლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი მხოლოდ 13%-ს შეადგენს.

პოლიუჯერი ცხიმების დამცავი ეფექტი

კვლევის ავტორებმა შექმნეს 12 სხვადასხვა მაღალცხიმიანი დიეტა, რათა ზუსტად განესაზღვრათ თითოეული ცხიმოვანი მჟავას გავლენა. შედეგები შთამბეჭდავი აღმოჩნდა: პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავებით (PUFAs) მდიდარი რაციონი სიმსივნის განვითარებას ანელებდა.

განსაკუთრებით ეფექტური აღმოჩნდა ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები, რომლებსაც თევზის ქონი შეიცავს. ცდებში მონაწილე მღრღნელებთან, რომლებიც თევზის ქონით გამდიდრებულ დიეტაზე იმყოფებოდნენ, დაავადების გავრცელება 50%-ით შემცირდა.

როგორ მოქმედებს ეს უჯრედულ დონეზე?

მეცნიერებმა მიაკვლიეს მექანიზმს, რომელსაც ფეროპტოზი ეწოდება — ეს არის უჯრედის პროგრამირებული სიკვდილი ლიპიდების დაჟანგვის გზით. პოლიუჯერი ცხიმები უფრო ადვილად იჟანგება, რაც კიბოს უჯრედებს დაუცველს ხდის. მონოუჯერი ცხიმები, როგორიცაა ოლეინის მჟავა, პირიქით, იცავს სიმსივნურ უჯრედებს დაჟანგვისგან და ხელს უშლის მათ განადგურებას.

კვლევამ ასევე გამოავლინა სქესობრივი განსხვავებები: ოლეინის მჟავის მასტიმულირებელი ეფექტი სიმსივნის ზრდაზე უფრო გამოკვეთილი იყო მამრობითი სქესის მღრღნელებში, ხოლო პოლიუჯერი ცხიმების დამცავი თვისებები ორივე სქესზე თანაბრად ვრცელდებოდა.

სამომავლო პერსპექტივები

მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა ჯერჯერობით ცხოველებზეა ჩატარებული, ის მნიშვნელოვან გზამკვლევს წარმოადგენს პანკრეასის კიბოს რისკის ქვეშ მყოფი ადამიანებისთვის. მეცნიერები გეგმავენ გამოიკვლიონ, შეიძლება თუ არა სისხლში მონოუჯერი და პოლიუჯერი ცხიმების თანაფარდობა პანკრეასის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის მარკერად იქცეს.