ბელუგა ვეშაპები ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი საზღვაო ძუძუმწოვრები არიან. მათი ცხოვრების დიდი ნაწილი არქტიკის ყინულოვანი წყლების ქვეშ მიმდინარეობს, რაც მეცნიერებისთვის უშუალო დაკვირვებას ართულებს. თუმცა, ახალმა გენეტიკურმა კვლევამ, რომელიც ალასკაში, ბრისტოლის ყურეში ჩატარდა, ნათელი მოჰფინა მათი ოჯახური კავშირებისა და გენეტიკური მდგრადობის მექანიზმებს.

ფლორიდის ატლანტიკური უნივერსიტეტის მკვლევარებმა, ალასკის თევზისა და ნადირობის დეპარტამენტთან ერთად, 13 წლის განმავლობაში 623 ბელუგის ქსოვილის ნიმუში შეისწავლეს. დასკვნა მოულოდნელი აღმოჩნდა: როგორც მდედრი, ისე მამრი ბელუგები სიცოცხლის განმავლობაში პარტნიორებს რეგულარულად იცვლიან.

რატომ არის ეს სტრატეგია გადამწყვეტი?

მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ ბელუგებს პოლიგინური გამრავლების სისტემა აქვთ, სადაც მხოლოდ რამდენიმე დომინანტი მამრი ახერხებს გამრავლებას. თუმცა, დნმ-ის ანალიზმა აჩვენა, რომ გამრავლების პროცესი გაცილებით უფრო დინამიურია. მამრები მხოლოდ ზომიერად პოლიგინურები არიან, მდედრები კი მრავალრიცხოვან პარტნიორებთან ამყარებენ კავშირს.

დოქტორ გრეგ ო'კორი-კროუს თქმით, ბელუგების გრძელი სიცოცხლე — რომელიც 90 წელსაც კი შეიძლება აღწევდეს — მათ საშუალებას აძლევს, გამრავლების სტრატეგია ათწლეულების განმავლობაში განავითარონ. პარტნიორების ცვლა კი ეფექტური მეთოდია იმისთვის, რომ თავიდან აიცილონ ინბრიდინგი (ნათესაური შეჯვარება).

მცირე პოპულაციის გენეტიკური სიჯანსაღე

ბრისტოლის ყურეში ბელუგების რაოდენობა დაახლოებით 2 000 ინდივიდს შეადგენს. მიუხედავად ამ მცირე მასშტაბისა, პოპულაცია მაღალი გენეტიკური მრავალფეროვნებით გამოირჩევა. ეს ფაქტი მკვლევარებისთვის მოულოდნელი იყო, რადგან პატარა პოპულაციებს ხშირად გენეტიკური მრავალფეროვნების სწრაფი დაკარგვა და ინბრიდინგის მაღალი რისკი ემუქრებათ.

„პარტნიორების ხშირი ცვლა ზღუდავს მჭიდროდ დაკავშირებული შთამომავლების რაოდენობას. ეს კი ამცირებს გენეტიკური დეგრადაციის რისკს“, — განმარტავს კვლევის ავტორი. თუმცა, მეცნიერები სიფრთხილისკენ მოგვიწოდებენ და აღნიშნავენ, რომ ეს ქცევა შესაძლოა მხოლოდ ამ კონკრეტულ პოპულაციას ახასიათებდეს.

სამომავლო კვლევები ფოკუსირებული იქნება იმაზე, თუ როგორ განსხვავდება ბელუგების ქცევა გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით. დრონების გამოყენებით მეცნიერები აპირებენ, პირდაპირ დააკვირდნენ ვეშაპების გამრავლების პროცესს ბუნებრივ გარემოში, რათა უკეთ გაიგონ ამ იდუმალი ცხოველების სოციალური ცხოვრების დეტალები.