ათწლეულების განმავლობაში მეცნიერები ცდილობდნენ ეპოვათ პასუხი კითხვაზე, თუ როგორ ახერხებენ მტრედები ასობით კილომეტრის დაფარვას და უკან, ბუდეში უშეცდომოდ დაბრუნებას. ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული კვლევა ამ პროცესის ახალ, მოულოდნელ მექანიზმს გვთავაზობს.

აღმოჩნდა, რომ ნავიგაციის გასაღები არა ფრინველის ტვინში ან მხედველობის ორგანოში, არამედ მის ღვიძლშია. კვლევის მიხედვით, მტრედები იყენებენ სპეციალიზებულ იმუნურ უჯრედებს, ე.წ. მაკროფაგებს, რომლებიც დედამიწის მაგნიტურ ველს აფიქსირებენ.

ეს უჯრედები რკინას ძველი წითელი უჯრედების დაშლის პროცესში აგროვებენ. სწორედ რკინის შემცველობა ანიჭებს მათ უნიკალურ მაგნიტურ თვისებებს. როდესაც მეცნიერებმა ფრინველებს ეს უჯრედები დაუსუსტეს ან მოაშორეს, მათ ორიენტაციის უნარი მნიშვნელოვნად შეერყათ.

ექსპერიმენტი და შედეგები

ბონის უნივერსიტეტისა და მაქს პლანკის ცხოველთა ქცევის ინსტიტუტის მკვლევრებმა მტრედები ოც კილომეტრზე მეტი მანძილიდან გაუშვეს. შედეგები ამინდზე იყო დამოკიდებული. მოღრუბლულ ამინდში, როდესაც მზის სხივები არ ჩანდა, იმუნური უჯრედების გარეშე დარჩენილი ფრინველები მიმართულებას კარგავდნენ.

თუმცა, მზიან დღეებში მათ გზა მაინც იპოვეს. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ ფრინველები ნავიგაციისთვის რამდენიმე მექანიზმს იყენებენ, სადაც მაგნიტური ველი მზის სინათლესთან ერთად მოქმედებს.

ელექტრონული მიკროსკოპიით ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ რკინით მდიდარი მაკროფაგები ნერვულ ბოჭკოებთან ახლოს მდებარეობს. ეს ქმნის პირდაპირ გზას, რომლითაც მაგნიტური ინფორმაცია ღვიძლიდან ნერვული სისტემის გავლით ტვინამდე აღწევს.

"ჩვენ არ ველოდით, რომ იმუნური უჯრედები მაგნიტური ველის სენსორებად იმუშავებდნენ. ეს არის სრულიად ახალი მექანიზმი ცხოველთა სამყაროში," - აცხადებს პროფესორი კრისტიან კურტსი, კვლევის თანაავტორი.

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ეს აღმოჩენა შესაძლოა სხვა ცხოველებსაც ეხებოდეს, მათ შორის ზვიგენებს, რომლებიც ასევე ეფექტურად ნავიგირებენ სინათლის გარეშე. კვლევა გვაახლოებს იმ ფუნდამენტური ფენომენის ამოხსნასთან, რასაც ცხოველთა მიგრაცია და ორიენტაცია ჰქვია.