შოტლანდიის მდინარეებისა და ნაკადულების დასაცავად მოხალისეთა უპრეცედენტო მოძრაობა იქმნება. ოთხი წლის წინ დაწყებული პროგრამა, რომელიც Riverfly Partnership-ის ფარგლებში ხორციელდება, დღეს უკვე 60-ზე მეტ მოხალისეთა ჯგუფს აერთიანებს.

პროგრამის მთავარი არსი მდინარეში მცხოვრები უხერხემლოების – კერძოდ, ქვის ბუზების, ნემსიყლაპიების და სხვა სახეობების – სისტემატურ მონიტორინგშია. ეს მწერები წყლის ეკოსისტემის „კანარები“ არიან; მათი რაოდენობის შემცირება პირდაპირ მიუთითებს წყლის ხარისხის გაუარესებაზე.

მონიტორინგი, როგორც ადრეული გაფრთხილების სისტემა

ორგანიზაცია Buglife-მა, რომელსაც შოტლანდიაში პროგრამის გაფართოება დაევალა, უკვე 1000-ზე მეტი კვლევის მონაცემი დააფიქსირა. მონაცემები შოტლანდიის გარემოს დაცვის სააგენტოს (Sepa) მყისიერად გადაეცემა, რაც საშუალებას იძლევა, დაბინძურების კერები საწყის ეტაპზევე გამოვლინდეს.

„ჩვენი მიზანია, შევავსოთ ის სიცარიელე, რომელიც სახელმწიფო უწყებების რეგულარულ მონიტორინგს შორის რჩება“, – განმარტავს საზღვაო ბიოლოგი ერიკა ჩეპმენი. გარდა სამიზნე სახეობებისა, მოხალისეები სწავლობენ ინვაზიური სახეობების, მაგალითად, „მკვლელი კრევეტების“ ამოცნობასაც.

მზარდი ჩართულობა

მიმდინარე წელს ახალი მოხალისეებისთვის ტრენინგები უკვე დაიწყო. პროგრამაში მონაწილეობენ როგორც ადგილობრივი მეთევზეები, ისე გარემოს დაცვის დარგის სტუდენტები. მეთევზე ნილ მაკინტაირის თქმით, ტრენინგმა მისი ცოდნა მდინარის ეკოსისტემის შესახებ სრულიად ახალ დონეზე აიყვანა.

სტუდენტი ანა დორვარდი, რომელიც რეგულარულად იღებს ნიმუშებს მდინარე ტვიდიდან, ამბობს, რომ კვლევის პროცესი მისთვის არა მხოლოდ მეცნიერული ინტერესის, არამედ პრაქტიკული საქმიანობის ნაწილიცაა. „მწერების სორტირება და მათი იდენტიფიკაცია ყოველთვიური რუტინის ნაწილი გახდა“, – აღნიშნავს ის.

სამომავლო გეგმები

პროგრამის კოორდინატორი ელეინ რეინი აცხადებს, რომ დაგეგმილია ახალი ჯგუფების დამატება და სპეციალური კომპლექტების გადაცემა მონიტორინგის მსურველთათვის. შოტლანდიის მასშტაბით მდინარეების დაცვის ეს მოდელი, რომელიც 20 წლით ადრე ინგლისში დაინერგა, დღეს ყველაზე ეფექტურ სამოქალაქო ინიციატივად ითვლება.