2025 წლის ზაფხულში ერთ-ერთმა მსხვილმა ტექნოლოგიურმა კომპანიამ, Epic Games-მა, თანამშრომლების მასობრივი შემცირება განახორციელა. ამ ფაქტმა ინტერნეტსივრცეში, კერძოდ Reddit-ზე, უპრეცედენტო გამოხმაურება ჰპოვა. მომხმარებლები განიხილავდნენ არა მხოლოდ ფინანსურ ზიანს, არამედ იმ გაუგებარ და მძიმე ემოციურ მდგომარეობას, რომელსაც თანამშრომლები სამსახურის დაკარგვისას განიცდიან.

სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ეს არ არის ჩვეულებრივი შიში ან გადაწვის სინდრომი. ეს არის გლოვის პროცესი, რომელიც სამსახურის რეალურ დაკარგვამდე იწყება. ცოდნაზე დაფუძნებულ სექტორში დასაქმებულთათვის პროფესია მხოლოდ შემოსავლის წყარო არ არის — ის მათი პიროვნების ნაწილია.

გლოვა სამსახურის გარეშე

კვლევები აჩვენებს, რომ თანამშრომლები განიცდიან „პროფესიული იდენტობის სიმბოლურ დაკარგვას“. ხშირად ადამიანი გლოვობს არა სამსახურს, რომელიც ჯერ კიდევ აქვს, არამედ იმ საქმიანობის აზრს, რომელიც ტექნოლოგიური ცვლილებების ფონზე უფასურდება. მონაცემთა მეცნიერები Reddit-ზე ღიად საუბრობენ იმაზე, რომ მათ მიერ შესრულებული სამუშაო — დაშბორდების აგება და მოდელების წვრთნა — ხშირად არაფერს ცვლის, რაც მათ პროფესიულ იმედგაცრუებას იწვევს.

რა არის AIRD?

ფლორიდის უნივერსიტეტის ფსიქიატრებმა, სტეფანი მაკნამარამ და ჯოზეფ თორნტონმა, შემოგვთავაზეს ახალი ტერმინი — Artificial Intelligence Replacement Dysfunction (AIRD). მიუხედავად იმისა, რომ ეს ჯერ არ არის ოფიციალური სამედიცინო დიაგნოზი, ის აღწერს სიმპტომთა ერთობლიობას: შფოთვას, უძილობას, დეპრესიასა და იდენტობის კრიზისს, რომელიც ხელოვნური ინტელექტის მიერ ჩანაცვლების შიშს უკავშირდება.

გლოვის ხუთი ეტაპი AI-ს კონტექსტში

ელიზაბეტ კიუბლერ-როსის გლოვის მოდელი, რომელიც თავდაპირველად მომაკვდავი პაციენტებისთვის შეიქმნა, დღეს ტექნოლოგიურ სფეროში ადაპტირდება:

  • უარყოფა: რწმენა, რომ AI ვერ შეძლებს ადამიანის ფუნქციების სრულად შესრულებას.
  • რისხვა: საპროტესტო აქციები და აგრესია, რაც ზოგჯერ ფიზიკურ დაპირისპირებაშიც გადადის.
  • ვაჭრობა: მცდელობები, შეფერხდეს ტექნოლოგიური პროცესები, მათ შორის სამუშაო ადგილებზე „საბოტაჟის“ გზით.
  • დეპრესია: მიზნის შეგრძნების დაკარგვა და აპათია.

ეს პროცესი რთულდება იმით, რომ კორპორატიული სამყარო სამსახურიდან გათავისუფლებას მხოლოდ ბიზნესგადაწყვეტილებად მიიჩნევს, რაც გლოვისთვის სოციალურად მისაღებ სივრცეს არ ტოვებს.