მსოფლიოს მასშტაბით ქვეყნები სოციალური მედიის პლატფორმებზე არასრულწლოვნების წვდომის შეზღუდვისკენ აქტიურად მიემართებიან. ავსტრალია, რომელმაც 2025 წლის დეკემბერში 16 წლამდე მოზარდებისთვის სოციალური ქსელები აკრძალა, ამ პროცესში პიონერად იქცა. უკანასკნელი ქვეყანა, რომელმაც მსგავსი ნაბიჯი დააანონსა, დიდი ბრიტანეთია.

დიდი ბრიტანეთის გადაწყვეტილება

პრემიერ-მინისტრმა კირ სტარმერმა 15 ივნისს დაადასტურა, რომ ბრიტანეთი 16 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალურ ქსელებს კრძალავს. აკრძალვა შეეხება ისეთ პოპულარულ პლატფორმებს, როგორებიცაა TikTok, Instagram, Facebook, Snapchat და X. მიუხედავად მკაცრი რეგულაციებისა, მესენჯერები, როგორიცაა WhatsApp და Signal, შეზღუდვას არ ექვემდებარება.

ამასთან, ბრიტანეთის მთავრობა ხელოვნური ინტელექტის მქონე „რომანტიკულ ჩატბოტებზეც“ აწესებს შეზღუდვას, რათა მათი გამოყენება მხოლოდ 18 წელს გადაცილებულმა პირებმა შეძლონ. სტარმერის განცხადებით, მიუხედავად ტექნიკური გამოწვევებისა, კანონის ამოქმედება 2027 წლის გაზაფხულისთვის იგეგმება.

გლობალური მასშტაბი და მიზეზები

მთავრობების მთავარი არგუმენტი ბავშვების დაცვაა. სოციალური ქსელები ხშირად ასოცირდება კიბერბულინგთან, დამოკიდებულებასთან, ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესებასთან და მავნე კონტენტთან. არაერთი ქვეყანა უკვე მუშაობს საკანონმდებლო ბაზაზე:

  • საფრანგეთი: კანონმდებლებმა 15 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალური ქსელების შეზღუდვის კანონპროექტი უკვე მიიღეს.
  • დანია: 15 წლამდე ასაკის მოზარდებისთვის აკრძალვა შესაძლოა 2026 წლის შუა პერიოდში ამოქმედდეს.
  • საბერძნეთი: 2027 წლის იანვრიდან 15 წლამდე ასაკის მოზარდებს სოციალურ ქსელებზე წვდომა შეეზღუდებათ.
  • ინდონეზია: 16 წლამდე ასაკის პირებისთვის პოპულარულ პლატფორმებზე, მათ შორის TikTok-სა და Roblox-ზე, შეზღუდვები დაწესდა.
  • ესპანეთი, პოლონეთი და სლოვენია: აღნიშნული ქვეყნები მსგავსი კანონპროექტების დამუშავების პროცესში არიან.

კრიტიკა და გამოწვევები

ინიციატივებს ოპონენტებიც ჰყავს. ორგანიზაცია Amnesty Tech-ის მსგავსი ჯგუფები აცხადებენ, რომ ასეთი აკრძალვები ნაკლებად ეფექტურია და იგნორირებას უკეთებს ციფრულ რეალობაში მცხოვრები თაობების ყოფას. კრიტიკოსები ასევე მიუთითებენ კონფიდენციალურობის რისკებზე, რაც ასაკის გადამოწმების ინვაზიურ მეთოდებს უკავშირდება.

ავსტრალიის მაგალითი ცხადყოფს, რომ პასუხისმგებლობა პირველ რიგში პლატფორმებს ეკისრებათ. კომპანიებს, რომლებიც წესებს დაარღვევენ, შესაძლოა 49.5 მილიონი ავსტრალიური დოლარის ოდენობის ჯარიმა დაეკისროთ. მთავრობები მოითხოვენ, რომ ასაკის ვერიფიკაცია მხოლოდ მომხმარებლის მიერ მითითებულ მონაცემებზე არ იყოს დამოკიდებული.