საერთაშორისო საკონსულტაციო გიგანტის, Ernst & Young-ის (EY) კანადური ფილიალის მიერ გამოქვეყნებული კიბერუსაფრთხოების ანგარიში სკანდალში გაეხვა. GPTZero-ს ანალიზის მიხედვით, დოკუმენტი, რომელიც ლოიალობის სისტემებში კიბერ საფრთხეებსა და თაღლითობას ეხება, „ვიბ-ციტირების“ (vibe citing) კლასიკური ნიმუშია. ეს ტერმინი ხელოვნური ინტელექტის მიერ შექმნილ ყალბ წყაროებს აღნიშნავს, რომლებიც სიმართლესთან ახლოს ჟღერს, თუმცა რეალურად არ არსებობს.

რა აღმოაჩინა კვლევამ?

44-გვერდიანი ანგარიში, რომელიც 2025 წლის ბოლოს გამოქვეყნდა, სავსეა გაუმართავი ბმულებით, გამოგონილი სტატისტიკითა და ურთიერთგამომრიცხავი მონაცემებით. ავტორებმა, რომელთა შორის EY-ის მაღალი რანგის პარტნიორები არიან, წყაროების ნაცვლად გამოიყენეს ცხრილი, სადაც მითითებული ლინკების უმეტესობა ან არ მუშაობს, ან საერთოდ არ არსებობს.

ანგარიშში დაფიქსირდა ფუნდამენტური შეუსაბამობები. მაგალითად, ერთ გვერდზე გლობალური ლოიალობის ბაზრის მოცულობად 200 მილიარდი დოლარია დასახელებული, ხოლო რამდენიმე გვერდის შემდეგ, იგივე 200 მილიარდი უკვე მხოლოდ გამოუყენებელი ქულების ღირებულებად არის წარმოდგენილი. ეს ლოგიკური შეცდომები მიუთითებს იმაზე, რომ ტექსტი არა ადამიანმა, არამედ AI მოდელმა დაწერა.

რატომ არის ეს საშიში?

პრობლემა მხოლოდ ანგარიშის დაბალი ხარისხი არ არის. ასეთი დოკუმენტები „წამლავს“ ინფორმაციულ ველს. ვინაიდან EY ცნობილი და ავტორიტეტული ფირმაა, მათ მიერ გამოქვეყნებულ ყალბ ინფორმაციას მედიასაშუალებები და სხვა მკვლევრები სანდო წყაროდ იყენებენ.

უკვე დაფიქსირდა შემთხვევა, როდესაც EY-ის ამ ანგარიშზე დაყრდნობით სტატია ავსტრალიის 60-ზე მეტ გაზეთში დაიბეჭდა. გარდა ამისა, თანამედროვე AI-ძიების სისტემები, როგორიცაა ChatGPT ან Perplexity, ხშირად ეყრდნობიან ასეთ „ჰალუცინაციურ“ დოკუმენტებს, რაც დეზინფორმაციის გავრცელებას კიდევ უფრო აჩქარებს.

„ვიბ-ციტირება“ რეალური საფრთხეა მკვლევრებისთვის, კონსულტანტებისთვის და ნებისმიერი ადამიანისთვის, ვინც ინფორმაციის მოსაპოვებლად ინტერნეტს იყენებს.

GPTZero-ს გუნდი აცხადებს, რომ მსგავსი პრაქტიკა უკვე ეპიდემიურ ხასიათს ატარებს და „დიდი ოთხეულის“ ფირმებშიც კი შეაღწია. ორგანიზაციამ შექმნა სპეციალური ინსტრუმენტი Hallucination Check, რათა ავტომატურად გამოავლინოს მსგავსი ყალბი ციტატები სამეცნიერო და საკონსულტაციო ნაშრომებში.