ფარმაცევტულ ინდუსტრიაში არსებობს პრეპარატების კლასები, რომლებიც, საბოლოო ჯამში, „დაწყევლილად“ მიიჩნევა. ისინი კლინიკური კვლევების სისტემაში მილიარდობით დოლარს შთანთქავენ და ათასობით პაციენტს უქმნიან ცრუ მოლოდინს, საბოლოოდ კი მცირე ან ნულოვანი შედეგით მთავრდებიან. ასეთი ისტორიის ახალი მაგალითი TIGIT-ის კლასის პრეპარატებია.

რა არის TIGIT და რატომ მიიპყრო მან ყურადღება?

TIGIT-ის გარშემო აჟიოტაჟი იმუნოთერაპიის წარმატებამ გამოიწვია, კერძოდ კი Keytruda-ს (pembrolizumab) ფენომენალურმა შედეგებმა. მეცნიერებმა ივარაუდეს, რომ TIGIT არის ცილა, რომელიც იმუნურ სისტემას „ამუხრუჭებს“. თეორიულად, მისი ბლოკირება ორგანიზმს სიმსივნესთან ბრძოლის ახალ, უფრო ეფექტურ ძალას მისცემდა.

ამ თეორიამ ფარმაცევტული გიგანტების ყურადღება მყისიერად მიიპყრო. 2014 წელს Roche-მა გამოაქვეყნა კვლევა, რასაც მოჰყვა პირველი ანტი-TIGIT პრეპარატის, tiragolumab-ის შექმნა. 2020 წლის მონაცემებმა, სადაც პრეპარატმა ფილტვის კიბოს მკურნალობაში პერსპექტიული შედეგი აჩვენა, ინდუსტრიაში „ოქროს ციებ-ცხელება“ გამოიწვია.

მილიარდიანი დანაკარგები და ჩავარდნილი კვლევები

Roche-მა „SKYSCRAPER“-ის პროგრამის ფარგლებში 12 პარალელური კვლევა წამოიწყო, რომელშიც დაახლოებით 5 000 პაციენტი მონაწილეობდა. თუმცა, 2022 წლიდან კრახი დაიწყო. კვლევებმა ვერ აჩვენა პაციენტების გადარჩენის სათანადო მაჩვენებლები.

  • SKYSCRAPER-02: პირველი მარცხი ფილტვის კიბოს მკურნალობაში.
  • SKYSCRAPER-01: ფლაგმანური კვლევა, რომელმაც ვერ დაადასტურა პრეპარატის ეფექტურობა.

2024 წლის ნოემბერში გამოქვეყნებულმა საბოლოო მონაცემებმა საბოლოოდ დაადასტურა, რომ იმედები არ გამართლდა. სტატისტიკური მნიშვნელობა არ იქნა მიღწეული, რამაც მთელი კვლევითი პროგრამა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა.

ინდუსტრიის რეაქცია

დღეს TIGIT-ის პრეპარატები ფარმაცევტულ წრეებში „ტოქსიკურ“ თემად ითვლება. ინვესტორები და მეცნიერები მოერიდნენ ამ მიმართულებას, რადგან წარუმატებლობამ აჩვენა, რამდენად რთულია იმუნოლოგიური რეგულაციის ზუსტი მექანიზმების მართვა. ის, რაც თავდაპირველად რევოლუციურ გარღვევად ჩანდა, ახლა გაკვეთილია ინდუსტრიისთვის, თუ როგორ არ უნდა მივყვეთ მხოლოდ თეორიულ ოპტიმიზმს.