რატომ იზრდება სიმსივნით დაავადებულ ახალგაზრდების რიცხვი?

მსოფლიოს მასშტაბით მკვლევრები რთული გამოწვევის წინაშე დგანან: რატომ ვითარდება 50 წლამდე ასაკის ადამიანებში ისეთი ტიპის სიმსივნეები, რომლებიც ადრე მხოლოდ ხანდაზმულებისთვის იყო დამახასიათებელი? ეს საკითხი მიმდინარე წელს გამართულ ორ უმსხვილეს ონკოლოგიურ კონფერენციაზე მთავარი განსახილველი თემა იყო.

მეცნიერები სხვადასხვა ჰიპოთეზას განიხილავენ, მათ შორის ულტრა-დამუშავებულ საკვებს, სიმსუქნეს, მიკრობულ ტოქსინებსა და სოფლის მეურნეობაში გამოყენებულ ქიმიკატებს. თუმცა, ცალსახა პასუხი ჯერჯერობით არ არსებობს.

"გლობალურად, 50 წლამდე ასაკის პირებში მრავალი ტიპის სიმსივნის შემთხვევა იზრდება, რომელთა უმრავლესობა სპორადულად ითვლება და მათი გამომწვევი მიზეზი უცნობია", – განაცხადა ონკოლოგმა კიმი ნგ-მ ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების შეხვედრაზე.

ეპიდემიოლოგი ჰიუნა სანგი აღნიშნავს, რომ მსოფლიოში ყოველდღიურად 50 წლამდე ასაკის 9 000-ზე მეტ ადამიანს უსვამენ სიმსივნის დიაგნოზს. მისი თქმით, ამ დიაგნოზების ერთიან ჭრილში განხილვა შესაძლოა შეცდომაში შემყვანი იყოს, რადგან ახალგაზრდებში სიმსივნის ზრდა არ არის ერთიანი ისტორია – მას სხვადასხვა ფაქტორი განაპირობებს.

მნიშვნელოვანია მონაცემების დეტალური ანალიზი. მაგალითად, თუ დიაგნოზების ზრდა ყველა ასაკობრივ ჯგუფში ერთდროულად შეინიშნება, შესაძლოა საქმე გვქონდეს დიაგნოსტირების ან კლასიფიკაციის მეთოდების ცვლილებასთან. პანკრეასის სიმსივნის შემთხვევაში, დიაგნოსტიკური კრიტერიუმების გაფართოებამ სტატისტიკური მაჩვენებლების აჩქარება გამოიწვია.

თუმცა, სხვა ტიპის სიმსივნეების შემთხვევაში, ზრდა რეალურ და შემაშფოთებელ ტენდენციაზე მიუთითებს. ნაწლავის კიბო ამ მხრივ ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია. აშშ-ში 20-დან 49 წლამდე ასაკის პირებში ნაწლავის მოწინავე სტადიის სიმსივნის მაჩვენებელი 2010 წლიდან ყოველწლიურად დაახლოებით 3%-ით იზრდება. 2023 წელს ეს დაავადება ამ ასაკობრივ ჯგუფში სიკვდილიანობის მთავარ მიზეზად იქცა.

ასევე იზრდება საშვილოსნოსა და ღვიძლის კიბოთი დაავადების შემთხვევები. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ საქმე გვაქვს ე.წ. „დაბადების კოჰორტის ეფექტთან“, რაც ნიშნავს, რომ გარკვეულ პერიოდში დაბადებულ ადამიანებს უფრო მაღალი რისკი აქვთ, ვიდრე წინა თაობებს.

რა უდევს საფუძვლად ამ ცვლილებებს? გასტროენტეროლოგი ენდრიუ ჩანი ყურადღებას ამახვილებს გარემო ფაქტორებზე, რომლებიც მეტაბოლურ დაავადებებსა და სიმსუქნეს უწყობს ხელს. მიუხედავად იმისა, რომ სიმსუქნე ნაწლავისა და საშვილოსნოს კიბოსთან კავშირშია, ეს ფაქტორი სრულად ვერ ხსნის პრობლემას, რადგან ბევრი ახალგაზრდა პაციენტი, რომელსაც ონკოლოგები მკურნალობენ, ჭარბწონიანი არ არის.