ინდოელი კოსმოსური მეცნიერი ნანდინი ჰარინათი, რომელსაც ხშირად „რაკეტის ქალს“ უწოდებენ, თავისი ცხოვრების ყველაზე მნიშვნელოვან დღეს განსაკუთრებულ სამოსში გამოეწყო. მან არჩევანი წითელ და ლურჯ აბრეშუმის სარიზე შეაჩერა, რომელიც დღეს ვაშინგტონში, სმითსონის ეროვნული საჰაერო და კოსმოსური მუზეუმის საპატიო ექსპონატია.

ნანდინი ინდოეთის მარსის ორბიტალური მისიის (Mangalyaan) ოპერაციების დირექტორის მოადგილე იყო. მან ეს სარი 2013 წლის 1 დეკემბერს, მისიის გადამწყვეტ ეტაპზე მოირგო. სწორედ ამ დღეს, ინდოეთის კოსმოსური კვლევების ორგანიზაციის (ISRO) გუნდმა კოსმოსური ხომალდი დედამიწის ორბიტიდან მარსისკენ მიმავალ 300-დღიან გზაზე გაუშვა.

„ეს იყო „გამარჯვება ან სიკვდილის“ მომენტი, მისიის ყველაზე კრიტიკული ოპერაცია“, — იხსენებს მეცნიერი. მისი თქმით, იმ დღეს მიღებული გადაწყვეტილებები — სად, როგორ და როდის უნდა წასულიყო ხომალდი — მთლიანად განსაზღვრავდა მისიის ბედს. 2014 წლის 24 სექტემბერს ხომალდმა წარმატებით მიაღწია მარსის ორბიტას, რითაც ინდოეთი ამ მიღწევის მქონე მეოთხე ქვეყანა გახდა.

მისიის წარმატების დღეს გავრცელებულმა ფოტომ, სადაც სარიში გამოწყობილი ქალი მეცნიერები ზეიმობენ, მსოფლიო ყურადღება მიიპყრო. მიუხედავად იმისა, რომ ISRO-მ მოგვიანებით დააზუსტა, რომ ფოტოზე ადმინისტრაციული პერსონალი იყო, სინამდვილეში მრავალი ქალი მეცნიერი მუშაობდა კონტროლის ოთახში და სწორედ მათი წვლილი იყო გადამწყვეტი.

მუზეუმის კურატორმა მეტ შინდელმა ნანდინთან დაკავშირება 2020 წელს გადაწყვიტა. „მინდოდა მეჩვენებინა იმ „რაკეტის ქალების“ ისტორია, რომლებიც ამ მნიშვნელოვანი მისიის ცენტრში იდგნენ“, — აღნიშნა შინდელმა. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სწორედ ეს სარი იქნებოდა მარსის მისიის საუკეთესო სიმბოლო.

სმითსონის მუზეუმში სარი განთავსებულია „მომავალი კოსმოსში“ (Futures in Space) გალერეაში. ის მეზობლად დევს სალი რაიდის საკულტო ლურჯი მაისურის გვერდით, რომელიც მან 1983 წელს, კოსმოსში პირველი ამერიკელი ქალის ფრენისას მოირგო. კურატორის თქმით, ეს ინსტალაცია ვიზიტორებს აფიქრებინებს კოსმოსური კვლევების მთავარ კითხვებზე: რატომ მივდივართ კოსმოსში და ვინ იღებს ამ გადაწყვეტილებას?

ნანდინის სარი ორმაგ დატვირთვას ატარებს: ის ერთი მხრივ, ინდოეთის კოსმოსური პროგრამის წარმატების სიმბოლოა, მეორე მხრივ კი — შთამაგონებელი ისტორია ქალი მეცნიერებისთვის, რომლებიც მეცნიერებაში კარიერას გეგმავენ.