ბანდარ-აბასი, ირანის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი, კვლავ საერთაშორისო დაძაბულობის ეპიცენტრში მოექცა. ბოლო ერთ კვირაში აშშ-ის ძალებმა ქალაქის მიმართულებით მეორე იერიში მიიტანეს. უცხოური მედიის ცნობით, ოთხშაბათს ამერიკულმა მხარემ ირანული დრონები ჩამოაგდო და უპილოტო საფრენი აპარატების სამართავი პუნქტი გაანადგურა.

ეს ქმედება მას შემდეგ განხორციელდა, რაც სამშაბათს ქალაქში აფეთქებები დაფიქსირდა. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრო ვაშინგტონს აპრილში მიღწეული ზავის დარღვევასა და აგრესიულ ქმედებებში ადანაშაულებს. საპასუხოდ, ირანულმა ძალებმა რეგიონში მდებარე ამერიკულ ავიაბაზას ცეცხლი გაუხსნეს.

რატომ არის ბანდარ-აბასი სტრატეგიული?

ბანდარ-აბასი ჰორმუზის სრუტის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. ეს საზღვაო გზა მსოფლიო ნავთობისა და გაზის მარაგების მეხუთედის სატრანზიტო არტერიაა. ქალაქი ირანის საზღვაო ძალებისა და ისლამური რევოლუციის გვარდიის (IRGC) საზღვაო შტაბ-ბინას წარმოადგენს.

ექსპერტების შეფასებით, ირანული ნედლი ნავთობის ექსპორტის 90 პროცენტზე მეტი სწორედ ამ სრუტეზე გადის. ბანდარ-აბასის კონტროლი ირანისთვის არა მხოლოდ სამხედრო, არამედ ეკონომიკური გადარჩენის საკითხია, განსაკუთრებით საერთაშორისო სანქციების ფონზე.

რა ხდება მოლაპარაკებების ფონზე?

მიუხედავად სამხედრო ესკალაციისა, სამშვიდობო მოლაპარაკებები ფორმალურად ჯერ არ შეწყვეტილა. ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ მიმდინარე შეტაკებები შეზღუდული ხასიათისაა და უფრო მეტად მხარეების პოზიციების გამყარებას ემსახურება.

აშშ ცდილობს გაარკვიოს, შეუძლია თუ არა ფიზიკურად შეზღუდოს ირანის შესაძლებლობა, აკონტროლოს ჰორმუზის სრუტე. ირანი კი, თავის მხრივ, ცდილობს დაამტკიცოს, რომ ეს შესაძლებლობა კვლავ ხელთ აქვს.

ამჟამად ვაშინგტონი და თეირანი პარალელურ რეჟიმში მოქმედებენ: ერთი მხრივ, სამხედრო დაპირისპირებაა, მეორე მხრივ კი – დიპლომატიური დიალოგი. ორივე მხარეს აქვს ინტერესი, მოლაპარაკებები გააგრძელოს, თუმცა მათი საბოლოო მიზნები რადიკალურად განსხვავდება.