შეუძლია თუ არა ხელოვნებას წამლის ფუნქცია შეასრულოს? ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის ფსიქობიოლოგიისა და ეპიდემიოლოგიის პროფესორი, დეიზი ფენკორტი თავის ახალ წიგნში „Art Cure“ ამ კითხვაზე დადებით პასუხს სცემს. ავტორი არგუმენტირებულად ამტკიცებს, რომ ხელოვნება — იქნება ეს მუსიკა, თეატრი თუ ფერწერა — მხოლოდ ესთეტიკური სიამოვნება არ არის, არამედ ჯანმრთელობისთვის სასიცოცხლო მნიშვნელობის ფაქტორია.

პირადი გამოცდილებიდან მეცნიერულ კვლევამდე

ფენკორტის ინტერესი ამ თემისადმი პირად ტრაგედიას უკავშირდება. როდესაც მისი ქალიშვილი დაფნი ნაადრევად დაიბადა, ჩვილი ინფექციებთან საბრძოლველად ინკუბატორში მოათავსეს. დედამ, რომელიც პალატაში შესვლას ვერ ახერხებდა, სიმღერა დაიწყო. კვლევები ადასტურებს, რომ ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მყოფი ჩვილებისთვის სიმღერა გულისცემას არეგულირებს, სუნთქვას აუმჯობესებს და კვების პროცესს აადვილებს.

ხელოვნების „აქტიური ინგრედიენტები“

ავტორი ხელოვნებას კომპონენტებად შლის. მისი თქმით, ნებისმიერ შემოქმედებით გამოცდილებას აქვს „აქტიური ინგრედიენტები“: ნევროლოგიური სტიმულაცია, სტრესის შემცირება და სოციალური კონტაქტი. ეს პროცესები ბიოლოგიურ მექანიზმებს რთავს, რაც ორგანიზმზე ისევე მოქმედებს, როგორც მედიკამენტები.

  • პარკინსონის დაავადება: ხელოვნება აუმჯობესებს კოორდინაციასა და ბალანსს.
  • ტკივილის მართვა: შემოქმედებითი აქტივობა ამცირებს ქრონიკულ ტკივილსა და სტრესს.
  • ფიზიოლოგიური ეფექტი: ვაგუსური ნერვის სტიმულაციით ხელოვნება მოქმედებს გულსა და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტზე.

ეკონომიკური და სოციალური შედეგები

ფენკორტი ხაზს უსვამს, რომ ხელოვნების უგულებელყოფა საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის ძვირი ჯდება. მისი გათვლებით, რეგულარული შემოქმედებითი ჩართულობა კეთილდღეობის ისეთივე ზრდას იწვევს, როგორიც 1500-ფუნტიანი ხელფასის მატებაა. დემენციის დაწყების გადავადებამ კი შესაძლოა მილიარდობით დანაზოგი მოუტანოს ჯანდაცვის სისტემას.

„ჩვენ ვუახლოვდებით მხატვრული პასიურობის მდგომარეობას“, — წერს ფენკორტი და მოუწოდებს საზოგადოებას, ხელოვნების დეპრივაციას ისეთივე სერიოზულობით შეხედოს, როგორც ჯანმრთელობის სხვა საფრთხეებს.

თუმცა, ავტორი აფრთხილებს მკითხველს, რომ ხელოვნება არ არის სასწაულმოქმედი წამალი. ის არ კურნავს სიმსივნეს, როგორც ზოგიერთი მითი ირწმუნება, მაგრამ ტრადიციულ მკურნალობასთან ერთად, პაციენტის მდგომარეობის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესება შეუძლია. მთავარი გამოწვევა კი ის არის, რომ მედიცინამ ყურადღება „რა სჭირს ადამიანს“ კითხვიდან „რა არის მისთვის მნიშვნელოვანი“ კითხვაზე გადაიტანოს.