თითქმის ორი ათეული წლის განმავლობაში, მსოფლიოს ყველაზე გავლენიანი ინვესტორები ჩუმად აგროვებდნენ SpaceX-ის წილებს, მაშინ როცა კომპანია საჯარო ბაზრებისთვის მიუწვდომელი იყო. დღეს, როდესაც ილონ მასკის კოსმოსური გიგანტი პირველად საჯარო შეთავაზების (IPO) გზით 1.8 ტრილიონი დოლარის საბაზრო კაპიტალიზაციას უმიზნებს, ეს ადრეული ინვესტიციები ვენჩურული კაპიტალის ისტორიაში რეკორდულ მოგებად იქცევა.

ვინ არიან მთავარი ბენეფიციარები?

SpaceX-ის ზრდით ყველაზე მეტად ვეტერანი ინვესტორი რონ ბარონი, Cathie Wood-ის ARK Invest და ფინანსური გიგანტი Fidelity Investments სარგებლობენ. მათ გარდა, მოგებას ნახულობენ ისეთი ცნობილი ვენჩურული ფონდები, როგორებიცაა Founders Fund, Sequoia Capital და Andreessen Horowitz.

რონ ბარონმა SpaceX-ში ინვესტირება ჯერ კიდევ 2017 წელს დაიწყო, როდესაც კომპანიის შეფასება 22 მილიარდ დოლარზე ნაკლები იყო. მას შემდეგ ბარონმა 27-ჯერ მიიღო მონაწილეობა დაფინანსების რაუნდებში. მისივე თქმით, 2 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია დღეს დაახლოებით 12 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული.

ჩვენ გვჯერა, რომ SpaceX გახდება პლანეტის ყველაზე მსხვილი და მომგებიანი კომპანია, - განაცხადა რონ ბარონმა ინვესტორებთან შეხვედრაზე.

ტექნოლოგიური კონვერგენცია და Fidelity-ს როლი

ARK Invest-ისთვის SpaceX მხოლოდ რაკეტების მწარმოებელი კომპანია არ არის. Cathie Wood-ის განმარტებით, კომპანია ქმნის ვერტიკალურად ინტეგრირებულ AI ინფრასტრუქტურას, რომელიც აერთიანებს ხელოვნურ ინტელექტს, რობოტიკასა და ენერგიის შენახვის ტექნოლოგიებს. მისთვის SpaceX-ის ზრდა Starship-ისა და Starlink-ის პოტენციალთან ერთად, გრძელვადიანი სტრატეგიის ნაწილია.

Fidelity Investments-მა კი, რომელიც ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც მასკის კომპანიაში ინვესტირება დაიწყო, SpaceX-ის წილი თავის მასშტაბურ ფონდებში (Fidelity Contrafund და Blue Chip Growth Fund) განათავსა. ეს ინვესტიციები კომპანიის ზრდასთან ერთად ფონდების აქტივების მნიშვნელოვან ნაწილად იქცა.

ინსტიტუციური ინვესტორების წარმატება

SpaceX-ის წარმატება მხოლოდ კერძო ფონდებს არ შეხებია. მნიშვნელოვანი მოგება ნახეს საპენსიო ფონდებმა და უნივერსიტეტების სამეცნიერო ფონდებმაც. მაგალითად, ვაშინგტონის უნივერსიტეტმა (St. Louis) დაახლოებით ათი წლის წინ 50 მილიონი დოლარი დააბანდა კომპანიაში. დღეს ეს წილი უნივერსიტეტის 17-მილიარდიანი ენდაუმენტის (სამეცნიერო ფონდის) 10%-ზე მეტს შეადგენს.

როგორც Rainmaker Securities-ის თანადამფუძნებელი გრეგ მარტინი აღნიშნავს, ინვესტორების წარმატება განპირობებული იყო არა მხოლოდ ილონ მასკის მიმართ რწმენით, არამედ SpaceX-ის მიერ კაპიტალის მკაცრი მართვით. კომპანია არ აფართოებდა აქციონერთა ბაზას მარტივად, რაც ადრეულ ინვესტორებს საშუალებას აძლევდა, შეენარჩუნებინათ და გაეზარდათ თავიანთი წილები მაშინ, როცა ბიზნესი უკვე აშკარა წარმატებას აღწევდა.