2 ფოტო — დააჭირე გასადიდებლად

12 ივნისს საფონდო ბირჟაზე SpaceX-ის აქციების ვაჭრობა იწყება. ეს არის ისტორიული მომენტი კომპანიისთვის, რომელიც აქამდე მხოლოდ ილონ მასკისა და შერჩეული კერძო ინვესტორების საკუთრებაში იყო.

საფონდო ბირჟაზე გასვლა SpaceX-ის ისტორიაში ყველაზე ამბიციური ნაბიჯია. საინვესტიციო ბანკები კომპანიას 1.75 ტრილიონ დოლარად აფასებენ, რაც მას მსოფლიოს ათ ყველაზე ძვირადღირებულ კომპანიას შორის ათავსებს. თუმცა, გასულ წელს კომპანიამ დაახლოებით 5 მილიარდი დოლარი იზარალა, რაც ბევრ კითხვას აჩენს.

რატომ არის ეს „AI-ზე ფსონი“?

მიუხედავად იმისა, რომ SpaceX კოსმოსური რაკეტებითაა ცნობილი, კომპანიის რეალური ღირებულება მის ხელოვნური ინტელექტის (AI) მიმართულებებს უკავშირდება. SpaceX-ის ბიზნესგეგმაში AI-ს წილი 26.5 ტრილიონ დოლარადაა შეფასებული, რაც მთლიანობაში კომპანიის პოტენციური ბაზრის 90%-ზე მეტს შეადგენს.

ექსპერტები, მათ შორის ნასა-ს ყოფილი ეკონომისტი სინეად ო'სალივანი, სკეპტიკურად არიან განწყობილნი. მისი თქმით, SpaceX-ის ბრენდი რაკეტებზეა აგებული, მაგრამ კაპიტალი ძირითადად მონაცემთა ცენტრებსა და AI-პროექტებს ხმარდება, რომლებიც ჯერ კიდევ ტესტირების რეჟიმშია.

კონტროლი და კორპორატიული მმართველობა

მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოებას აქციების შეძენის უფლება ეძლევა, მართვის სადავეები სრულად ილონ მასკის ხელში რჩება. მას ფლობს აქციების 42%-ს, თუმცა დამატებითი ხმის მიცემის უფლებების წყალობით, ის კომპანიის გადაწყვეტილებების 85%-ს აკონტროლებს.

ფინანსური ჟურნალისტი რობერტ არმსტრონგი სვამს კითხვას: „რა აზრი აქვს აქციების ფლობას, თუ კომპანიის მართვაზე გავლენას ვერ მოახდენთ?“ თუმცა, მასკის მიმდევრებისთვის ეს არ არის შემაფერხებელი ფაქტორი. ისტორიულად, მასკის წინააღმდეგ ფსონის დადება არასწორი სტრატეგია აღმოჩნდა — Tesla-ს წარმატებამ ეს არაერთხელ დაამტკიცა.

SpaceX-ის IPO-ს წარმატება ან მარცხი გახდება ტესტი იმისა, თუ რამდენად დიდია ინვესტორების ოპტიმიზმი AI-ს მიმართ. თუ ბაზარი ამ მოთხოვნას ვერ აითვისებს, შესაძლოა, 2000-იანი წლების „დოტ-კომების“ კრიზისის მსგავსი სცენარი განმეორდეს.