უნგრეთის პარლამენტმა ოფიციალურად გააუქმა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) იურისდიქციიდან გასვლის გადაწყვეტილება. ეს ნაბიჯი 2025 წელს ვიქტორ ორბანის მთავრობის მიერ მიღებული საკანონმდებლო აქტის ანულირებას ნიშნავს.

კენჭისყრა 27 მაისს გაიმართა. ახალმა საპარლამენტო შემადგენლობამ კანონპროექტს 133 ხმით 37-ის წინააღმდეგ დაუჭირა მხარი. გადაწყვეტილება იურიდიულად დაასრულებს პროცესს, რომელიც უნგრეთს საერთაშორისო მართლმსაჯულების სისტემიდან გარიყავდა.

ცვლილებების ავტორი და პოლიტიკური კონტექსტი

ინიციატივა პრემიერ-მინისტრ პეტერ მადიარს ეკუთვნის. მადიარის პარტია „ტისამ“ 2026 წლის აპრილში ჩატარებულ საპარლამენტო არჩევნებში დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა და უმრავლესობა მოიპოვა. კანონპროექტი პარლამენტს 26 მაისს წარედგინა, რაც გახდა ახალი ხელისუფლების პირველი მნიშვნელოვანი საგარეო პოლიტიკური ნაბიჯი.

ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, ვიქტორ ორბანის პარტია „ფიდესმა“ და მისმა მოკავშირე ქრისტიან-დემოკრატიულმა პარტიამ კენჭისყრაზე ოპოზიციური პოზიცია დაიკავეს. მათი დეპუტატები მხარს არ უჭერდნენ სასამართლოს იურისდიქციის შენარჩუნებას, თუმცა პარლამენტში მადიარის გუნდის უმრავლესობამ გადაწყვეტილება უპრობლემოდ გაატარა.

რა იცვლება უნგრეთისთვის?

პეტერ მადიარის განცხადებით, არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ უნგრეთის სტრატეგიული მიზანი საერთაშორისო სამართლებრივ სივრცეში დაბრუნება და დასავლურ ინსტიტუტებთან თანამშრომლობის გაღრმავებაა. ICC-ის წევრობის შენარჩუნება ქვეყნის საგარეო პოლიტიკური კურსის ცვლილების ერთ-ერთი მთავარი ინდიკატორია.

სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო პასუხისმგებელია ისეთ მძიმე დანაშაულებზე, როგორიცაა გენოციდი, კაცობრიობის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულები და ომის დანაშაულები. წევრობის გაუქმების მცდელობა 2025 წელს საერთაშორისო დონეზე კრიტიკის საგანი იყო, ახალი გადაწყვეტილებით კი უნგრეთი უბრუნდება იმ სამართლებრივ ჩარჩოს, რომელიც ევროკავშირის წევრი ქვეყნების უმრავლესობისთვის სტანდარტს წარმოადგენს.