ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი თითქმის ერთი საუკუნეა, რაც სპორტულ მოედნებს სცდება და პოლიტიკური თამაშების ასპარეზად იქცევა. FIFA-ს ყველაზე პრესტიჟული ტურნირი არაერთხელ გამხდარა ლიდერების ინსტრუმენტი, რომლებიც ცდილობდნენ საკუთარი რეჟიმების ლეგიტიმაციას ან პოლიტიკური ქულების დაწერას.

ისტორიული პარალელები: დიქტატურიდან დემოკრატიამდე

ჯერ კიდევ 1934 წელს, ბენიტო მუსოლინიმ მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვება იტალიის ძლიერების სიმბოლოდ აქცია. ეს იყო ერთ-ერთი პირველი შემთხვევა, როდესაც ფეხბურთი სახელმწიფო პროპაგანდის ნაწილად იქცა. მსგავსი სცენარი განმეორდა 1970 წელს ბრაზილიაში, სადაც დიქტატორმა ემილიო მედიჩიმ ტურნირის მოგება ქვეყნის „დიდებულების“ დასტურად გამოაცხადა.

პოლიტიკური ჩრდილი ტურნირს გასულ საუკუნეშიც მუდმივად დასდევდა. 1982 წელს ფოლკლენდის ომმა დიდი ბრიტანეთისა და არგენტინის მატჩს განსაკუთრებული დაძაბულობა შესძინა, რაც 1986 წლის შეხვედრაშიც გაგრძელდა. ეს მატჩები დღემდე რჩება ფეხბურთის ისტორიაში ყველაზე პოლიტიზებულ დაპირისპირებებად.

თანამედროვე გამოწვევები და FIFA

XXI საუკუნეში პოლიტიკური ზეწოლა არ შემცირებულა. 2002 წელს ჩრდილოეთ კორეამ სამხრეთ კორეაზე საზღვაო თავდასხმით სცადა მსოფლიოს ყურადღების მიპყრობა მაშინ, როდესაც რეგიონში ჩემპიონატი მიმდინარეობდა. 2018 წელს ვლადიმერ პუტინმა რუსეთში გამართული ჩემპიონატი გამოიყენა ქვეყნის „რბილი ძალის“ (soft power) პროექციისთვის, ხოლო 2022 წელს კატარმა მუნდიალი საკუთარი სახელმწიფო მშენებლობის პროექტის ნაწილად აქცია.

დღეს FIFA ახალი გამოწვევების წინაშეა. „MAGA“-ს პოლიტიკური დღის წესრიგი, მიმდინარე საერთაშორისო კონფლიქტები და საიმიგრაციო პოლიტიკის გარშემო არსებული დაძაბულობა კვლავ ფეხბურთის მმართველ ორგანოს უქმნის პრობლემებს. ფეხბურთი, რომელიც წესით „ნეიტრალური“ უნდა იყოს, კვლავ რჩება მსოფლიო პოლიტიკის სარკედ.