ირმის ბუზები (deer keds), რომლებიც სისხლით იკვებებიან, უცნაურ ბიოლოგიურ ცვლილებას განიცდიან მას შემდეგ, რაც თავიანთ მასპინძელს პოულობენ. ახალი კვლევის თანახმად, ეს მწერები მხედველობით მგრძნობელობას ამცირებენ, რადგან ფრენის საჭიროება მათთვის აღარ არსებობს.

ეს მწერები გავრცელებულია ევროპაში, აფრიკასა და ამერიკაში. ზრდასრული ინდივიდები აქტიურად იყენებენ მხედველობასა და ფრენის უნარს შესაფერისი მასპინძლის, ძირითადად ირმის, ან ზოგჯერ ადამიანებისა და სხვა ძუძუმწოვრების მოსაძებნად.

მასპინძელზე დაჯდომის მომენტიდან ირმის ბუზის ცხოვრების სტილი რადიკალურად იცვლება. მწერი სამუდამოდ იშორებს ფრთებს და დარჩენილ სიცოცხლეს ცხოველის ბეწვში გადაადგილებასა და სისხლით კვებაში ატარებს.

აბერისტვიტის უნივერსიტეტისა და ფლორენციის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ქცევის ეს ცვლილება სენსორული სისტემის რესტრუქტურიზაციას იწვევს. კვლევის ხელმძღვანელი, დოქტორი როჯერ სანტერი განმარტავს, რომ მხედველობა, მიუხედავად მისი მნიშვნელობისა, ორგანიზმისთვის ენერგიულად ძვირი სიამოვნებაა.

ფრენიდან პარაზიტიზმამდე

მკვლევრებმა შეადარეს ფრთიანი, აქტიურად მოძებნე მწერების გენეტიკური პროფილი იმ ინდივიდებთან, რომლებიც უკვე გადასულნი იყვნენ მუდმივ პარაზიტულ ცხოვრების წესზე. ყურადღება გამახვილდა მხედველობის მგრძნობელობაზე პასუხისმგებელ გენებზე, ე.წ. ოფსინებზე.

აღმოჩნდა, რომ მასპინძელზე დასახლების შემდეგ ოფსინების აქტივობა დაახლოებით ნახევრამდე მცირდება. ეს არ ნიშნავს, რომ მწერი სრულად ბრმავდება, თუმცა მისი ვიზუალური შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად სუსტდება.

„ჩვენ ვვარაუდობთ, რომ მწერები მხედველობას სწირავენ ენერგიის შესანარჩუნებლად. ეს ენერგია მიემართება ისეთი სასიცოცხლო ფუნქციებისკენ, როგორიცაა მონელება და რეპროდუქცია,“ — აღნიშნავს დოქტორი სანტერი. კვლევა, რომელიც ჟურნალ Journal of Experimental Biology-ში გამოქვეყნდა, გვაჩვენებს, თუ როგორ ეგუებიან პარაზიტები სენსორულად გარემოს ცვლილებას.

მეცნიერების აზრით, ამ მექანიზმების უკეთ გააზრება სამომავლოდ დაგვეხმარება მავნე მწერების მონიტორინგისა და კონტროლის ეფექტური სტრატეგიების შემუშავებაში.