კარიბის ზღვის აუზში მობინადრე ქაღალდის ვოსპების (Polistes canadensis) კოლონიები რთულ სოციალურ სტრუქტურას ეფუძნება. ჩვეულებრივ, მათ სათავეში ერთი დომინანტი მდედრი უდგას. ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის (UCL) მეცნიერების მიერ ჩატარებულმა კვლევამ, რომელიც ჟურნალ Animal Behaviour-ში გამოქვეყნდა, აჩვენა, რა ხდება მაშინ, როდესაც ეს ლიდერი ქრება.

ქაოსი და ძალაუფლებისთვის ბრძოლა

როდესაც კოლონიიდან დედოფალს აშორებენ, სოციალური წესრიგი მყისიერად ირღვევა. ადგილი აქვს ძალადობრივ დაპირისპირებებს, რადგან სხვა მდედრი ვოსპები ცდილობენ დაიკავონ ვაკანტური ლიდერის პოზიცია. ეს პროცესი არ არის ორგანიზებული და მოიცავს ინტენსიურ კონფლიქტს, რომელიც კოლონიის ნორმალურ ფუნქციონირებას საფრთხეს უქმნის.

„კომპენსატორების“ როლი

მიუხედავად აგრესიული ბრძოლებისა, კოლონია არ ინგრევა. მკვლევრებმა აღმოაჩინეს ვოსპების ჯგუფი, რომელსაც „კომპენსატორებს“ უწოდებენ. ნაცვლად იმისა, რომ ჩაერთონ ძალაუფლებისთვის ბრძოლაში, ეს ინდივიდები კონცენტრირებულნი არიან აუცილებელ საქმეებზე: საკვების მოპოვებასა და მატლების მოვლაზე.

მათი წყალობით, კოლონიის ყოველდღიური ფუნქციონირება არ წყდება. მეცნიერების თქმით, ამ ვოსპებს შორის ბიოლოგიური განსხვავება არ არსებობს. ეს ნიშნავს, რომ ქცევა სტრატეგიული არჩევანია და არა წინასწარ განსაზღვრული როლი.

„კონფლიქტი დედოფლის გაუჩინარების შემდეგ ინტენსიური იყო, მაგრამ ეს არ იყო მთელი ისტორია. სანამ ზოგიერთი დომინირებისთვის იბრძოდა, სხვებმა თავი აარიდეს კონფლიქტს და კოლონიის მუშაობა შეინარჩუნეს. თანამშრომლობა არ გამქრალა, ის უბრალოდ გადანაწილდა“, — განაცხადა კვლევის ავტორმა, დოქტორმა ოუენ კორბეტმა.

ეს კვლევა ეწინააღმდეგება მოსაზრებას, რომ საზოგადოება სტაბილურობას მხოლოდ წესებზე დაფუძნებული ლიდერობით ინარჩუნებს. სინამდვილეში, კრიზისის დროს გადარჩენა დამოკიდებულია მათზე, ვინც ფონზე რჩება და აგრძელებს აუცილებელი სამუშაოს შესრულებას.